Tersanelerde gemi boya emisyonlarının matematiksel tahmini

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GEMİ İNŞAATI VE GEMİ MAKİNELERİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA AKDEMİR

Danışman: Uğur Buğra ÇELEBİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tersanelerde gerçekleştirilen gemi inşa ve bakım faaliyetleri kapsamında yapılan boyama işlemleri, uçucu organik bileşik (VOC) emisyonları açısından önemli bir çevresel etki oluşturmaktadır. Artan çevresel farkındalık ve ulusal-uluslararası mevzuat gereklilikleri doğrultusunda, bu emisyonların doğru ve güvenilir yöntemlerle tahmin edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, tersanelerde gerçekleştirilen gemi boyama faaliyetlerinden kaynaklanan toplam uçucu organik bileşik (TVOC) emisyonlarının matematiksel olarak tahmin edilmesine yönelik bir yöntem geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında, ana boyutları bilinen toplam 20 adet gemi ele alınmış ve her bir gemi ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Emisyon hesaplamaları, gemi boyama süreçlerinde kullanılan boya türleri, boya tüketim miktarları ve boya teknik spesifikasyonlarında yer alan hacimce katı madde oranları (VS) esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Boya tüketim verileri, geminin farklı bölgeleri ve uygulanan katmanlar dikkate alınarak düzenli tablolar hâlinde oluşturulmuş ve bu veriler kullanılarak toplam VOC emisyonları nicel olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen yöntem iki farklı yaklaşım üzerinden değerlendirilmiştir. İlk yaklaşımda, boya tüketim miktarları doğrudan kullanılarak VOC emisyonları hesaplanmış; ikinci yaklaşımda ise geminin temel geometrik özellikleri ile emisyon değerleri arasındaki ilişki regresyon analizi yardımıyla incelenmiştir. Analiz sonucunda, söz konusu gemi boyutlarını içeren karakteristik bir VOC emisyon denklemi elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak yöntemin uygulanabilirliği ve tutarlılığı değerlendirilmiştir. Bu yöntem, ayrıntılı boya tüketim bilgilerinin mevcut olmadığı durumlarda, temel gemi boyutları bilinen gemiler için VOC emisyonlarının yaklaşık olarak tahmin edilmesine imkân sağlamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma kapsamında geliştirilen matematiksel yaklaşımın, tersanelerde gemi boyama faaliyetlerinden kaynaklanan VOC emisyonlarının tahmin edilmesine pratik, sistematik bir araç sunmaktadır. Elde edilen bulguların, çevresel etki değerlendirme çalışmalarına ve emisyon azaltım stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır.