Yapay zekâ teknolojisi Deepfake'in yeniden canlandırma çerçevesinde Teknoloji Kabul Modeli ile incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA KILIÇ
Danışman: Mehmet Emin KAHRAMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapay zekâ telnolojilerinin gelişimi ile birlikte ortaya çıkan teknolojilerden biri de deepfake'tir. Deepfake gerçekçi görüntü ve seslerin sentezlenmesine dayanan güncel bir yapay zekâ teknolojisi olup, 2017 yılında ünlü kişilerin sahte videolarının yayınlanması ile gündeme gelmiştir. Günümüzde deepfake'in medya, reklam, sinema, sanat, eğlence gibi görüntü teknolojisi kullanılan birçok alanda kullanımı söz konusu olmaya başlamıştır. Bu çalışmada yeniden canlandırma teknolojileri bağlamında ele alınan deepfake'in algılanan gelecek kullanımına etki eden değişkenlerin ve ilgili değişkenlerin etki düzeylerinin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Teknoloji Kabul Modeli'nden yararlanılan anket ile 401 kişiye yüz yüze ulaşılarak veri elde edilmiştir. Anket çalışmasında deepfake'in sanat, tasarım ve medya alanlarında kullanımına odaklanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında araştırma modeline dâhil edilmiş olan algılanan fayda, algılanan eğlence, algılanan güvenlik, algılanan kullanım ve algılanan gelecek kullanım değişkenlerinin önemli bir bölümünün birbiri arasında pozitif yönlü ve çeşitli derecede anlamlı ilişkilere sahip olduğu görülmüştür. Bu değişkenler arasında algılanan fayda, algılanan eğlence, algılanan güvenlik bağımsız değişkenlerinin algılanan gelecek kullanım değişkeni üzerinde anlamlı bir etki sağladığı ortaya çıkmıştır. Algılanan gelecek kullanım üzerinde en çok etki sağlayan değişkenin algılanan güvenlik olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, katılımcıların ölçek sorularına verdiği yanıt ortalamaları bağlamında özellikle deepfake'i duyup duymama ve deepfake'i deneyimleyip deneyimlememenin anlamlı bir fark yarattığı tespit edilmiştir. Deepfake'in henüz güncel bir teknoloji olması, gelecek kullanımı hakkındaki görüşlerin belirsiz olması ve literatürde bu alandaki çalışmaların kısıtlılığı göz önünde bulundurulacak olursa araştırma sonuçlarının literatüre ve alana katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Yeniden Canlandırma, Tasarım, Yapay Zekâ, Deepfake, Sentetik Medya.