Türkiye'de müzik yeteneği algısının ve müzikal sofistikasyonun incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF DURSUN
Danışman: Turan SAĞER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de genel nüfusun müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri ile müzikal sofistikasyon seviyeleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu temel amaç doğrultusunda ilişkisel tarama modeli kullanılan araştırmada, 1278 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların demografik özelliklerini öğrenmek üzere Kişisel Bilgi Formu, Müzik Yeteneği Algısı Anketi ve bu çalışma kapsamında Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan Goldsmiths Musical Sophistication Index (Gold-MSI) kullanılmıştır. Türkçeye uyarlaması yapılan Gold-MSI'ın geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda (n=118); Gold-MSI-TR envanterinin alfa katsayıları, Gutmann λ6 güvenirlik katsayıları, test-tekrar test korelasyon katsayıları oldukça yüksek iç tutarlılık göstermiştir. Envanterin tüm alt ölçekleri arasında ve genel müzikal sofistikasyon ile pozitif yönde anlamlı ve orta ile çok güçlü düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi 2 model üzerinde incelenmiş ve sonuçlara göre en iyi uyum gösteren (5 ölçek + Genel Müzikal Sofistikasyon) model tercih edilmiştir. Araştırmada, katılımcıların müzik yeteneği algısı ve müzikal sofistikasyon seviyeleri; cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, sosyo-ekonomik statü (SES), doğdukları bölge, yaşadıkları bölge, müzik aleti çalma ve müzikle olan ilişkileri gibi demografik değişkenler açısından da incelenmiştir. Türkiye'de genel nüfusun müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri (n=1152) altı ana tema altında toplanmıştır. Ayrıca, katılımcıların müzik yeteneği kavramına ilişkin görüşleri cinsiyet, yaşadıkları bölge, müzik aleti çalma ve müzikle ilişkilerine göre farklılık göstermiştir. Gold-MSI-TR envanterine ilişkin puanlar incelendiğinde ise (n=1278), katılımcıların genel müzikal sofistikasyon seviyeleri 'orta üstü' olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte; cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, SES, doğdukları bölge, müzikle ilişki ve müzik aleti çalma gibi demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygular alt ölçeği dışındaki tüm alt ölçekler ve genel müzikal sofistikasyon seviyeleri ile müzik yeteneği algıları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Müzik yeteneğine ilişkin görüşlerin, genel müzikal sofistikasyon seviyesi üzerinde anlamlı ve büyük etkilere sahip olduğu saptanmıştır.