Peptitlerle fonksiyonelleştirilmiş polimerik nanotaşıyıcıların 3B gilioblastoma modelinde etkinliklerinin incelenmesi

Pelit Arayıcı P. (Yürütücü), Arı Yuka S., Üstündağ C. B., Gündüz O., Karakuş S., Gökkaya Özburun D., et al.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, Üniversite Destekli Diğer Projeler, 2026 - 2028

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: Üniversite Destekli Diğer Projeler
Başlama Tarihi: Haziran 2026
Bitiş Tarihi: Haziran 2028

Proje Özeti

Merkezi sinir sisteminin en agresif ve en yaygın malign tümörü olan Glioblastoma multiform (GBM), güncel istatistiklerde ~%5 5-yıllık sağkalım oranına sahiptir. Hastalığın genotipik özellikleri ve karmaşık moleküler düzenlenmeleri nedeniyle gelişen anjiyogenez, infiltrasyon ve apoptozdan kaçma mekanizmaları tedaviye yanıtı belirlemektedir. GBM tedavisi amacıyla radyoterapi, temozolomid (TMZ) uygulaması ve cerrahi rezeksiyonu içeren çok modüllü yaklaşımlar uygulanmaktadır. Tümör sınırlarının sağlıklı dokudan ayırt edilmesini zorlaştıran mikroskobik invazyon ve belirgin intratümöral heterojenlik nedeniyle bu yaklaşımların uygulanması kısıtlanmaktadır. GBM tedavisi için güncel yaklaşımlar tümör dokusunu hedefleyebilecek kontrollü sistemlere olan ihtiyacı vurgulamaktadır. Ancak mevcut çalışmalarda hedefleme için önerilen moleküller tüm sağlıklı dokularda da ifade edilen hücre yüzey reseptörleri ile kısıtlı kalmıştır.

Güncel yaklaşımlar klinikte çalışılması zor olan bu tümör dokusunun bu patofizyolojik ortamını taklit ederek modellerin geliştirilmesine ve bu model sistemlerde terapötik yaklaşımların profillenmesine odaklanmaktadır. Bunun için tümör sferoid modeller genellikle sıvı tabaka (LOT), asılı damla (HD) veya mikroakışkan sistemler ile geliştirilmekle birlikte bu sistemler GBM’nin karmaşık yapısını taklit etmekten uzaktır.

Önerilen proje GBM tedavisindeki bu dezavantajların üstesinden gelinmesi için kapsamlı bir çerçevede hem tümör modelinin geliştirilmesi hem de yeni geliştirilecek terapötik platformun etkinliğinin model üzerinde değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Bu kapsamda 3B biyoyazıcı kullanılarak yapılan hücreli biyobasım ile GelMA bazlı GBM sferoid sistemi üretilerek, tümörün kompleks yapısının kontrollü bir taklidi oluşturulacaktır.

Buna paralel olarak sistemde test edilmek üzere PTPRZ1 hedefleyici peptit fonksiyonelleştirilmiş, ilaç yüklü polimerik misel nano-taşıyıcı sistem geliştirilecektir. Bu sistemde kullanılacak peptitler GBM spesifik yüzey antijenlerini hedefleyici yüksek özgünlükte olacak şekilde proje kapsamında is siliko olarak tasarlanacak ve sentezi gerçekleştirilecektir. Bu özgün peptitler ise TMZ taşıması için geliştirilen PEG-PLGA misellerinin fonksiyonelleştirilmesi için kullanılacaktır. Proje kapsamında 3B tümör modelinin ve terapötik nano-taşıyıcı sisteminin karakterizasyonunun yanı sıra, tedavi etkinliğinin in vitro şartlarda değerlendirilmesi gerçekleştirilecektir. Son olarak ise 2B ve 3B tümör modellerinin ve tedavi etkinliğinin moleküler profillemesi için proje kapsamında transkriptomik veri analizi gerçekleştirilecektir.
Projenin sonucunda hem GBM tedavi yaklaşımlarının test edilebileceği bir 3B tümör modeli hem de GBM tedavisinde yüksek özgünlükte hedefleme ve kontrollü salım sağlayan bir terapötik yaklaşım geliştirilmesi beklenmektedir. Tüm bu yönleriyle önerilen proje, mevcut test platformlarının ve terapötik yaklaşımların sınırlamalarını gidererek gelecek sağlık uygulamalarına yeni bir perspektif sağlayacaktır.