Amerika Birleşik Devletlerinde Ermeni Diasporası 1890-1915

ÖZKAN S. H. (Yürütücü), GÜVEN S., ŞAHİN G.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2021 - 2023

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Mart 2021
Bitiş Tarihi: Temmuz 2023

Proje Özeti

Ermeniler yüzyıllar boyunca Selçuklu, Memluk ve son olarak Osmanlı yönetimi altında huzur ve barış içerisinde yaşamışlardır. Ama on dokuzuncu yüzyılın sonlarına doğru Ermeniler bazı Avrupalı devletler tarafına istismar edilmeye başladılar. Avrupalı devletlerin bu çalışmaları sonrası huzur ve barış içerisinde yaşayan bu iki toplum arasında bazı düşmanlıklar oluştu. Bu düşmanlık sonucu bazı Ermeniler kendi istekleri ile yurt dışına göç etmeye başladı. Bunda Avrupalıların tazyikleri önemli rol oynadı. Çünkü bu göçler ile Avrupalı devleler Ermenilerin üzerinde siyasi ve politik baskı olduğu izlenimini bırakmak istemişlerdir. Bu konuda Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivine sayısız belge bulunmaktadır.

Bu göçler ile Ermenilerin yüzlerce yıldır yaşadıkları ana vatanları ile bağları da koparılmış oluyordu. Aslında Ermeniler Anadolu topraklarını vatan olarak kabul etmişlerdi. Bunun için bu iki toplum Anadolu'da yüzlerce yıldır bir arada yaşamaktaydılar. Bu çalışmada Osmanlı Ermenilerinin göç ettikten sonra yurtdışındaki yaşamları ve Osmanlı karşıtı faaliyetleri ortaya konmaya çalışılacaktır.

Günümüzde göç sonrası dönemin Ermeni toplumunun hayatında önemli değişiklikler yarattığı bilinmektedir. Ermeni göçü ve Ermeni diasporası ile ilgili sayısız araştırma olmasına rağmen, göçün aileler, topluluklar, kurumlar ve ekonomi üzerindeki önemli zihinsel ve duygusal etkileri konusunda tarafsız, sistematik veya kapsamlı bir araştırma yapılmamıştır. On dokuzuncu yüzyılın sonları ve yirminci yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'ndan göç edenlerin sosyal yaşamlarının ABD'ye göç ettikten sonra nasıl şekillendiği ve göçlerin Osmanlı halklarının psikolojisini nasıl etkilediği ortaya konacaktır.

Araştırmamızın temel kaynaklarını Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşiv belgeleri oluşturacaktır. Ayrıca Ermenilerin en çok göç ettikleri ve Ermeni diasporasının etkili olduğu Amerika Birleşik Devletleri kongre kütüphanesi ile North Caroline Üniversitesi Moise A. Khayrallah Center for Lebanese Diaspora Studies merkezindeki Arşiv dokümanları incelenecektir. Diaspora tarafından çıkarılan kitap, gazete, mecmua gibi yayınlar da incelenecektir. Bu sayede yabancı kaynaklar gözünden göçün psikolojik sonuçları da ortaya konmuş olacaktır.