EKOLOJİK TİPOLOJİYE GÖRE BÜYÜKÇEKMECE GÖLÜ HAVZASININ ANA EKOLOJİK YAPISININ ORTAYA KONMASI

Erbesler Ayaşlıgil T. (Yürütücü), Aleıt D.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2026 - 2027

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Y.Lisans
Başlama Tarihi: Mart 2026
Bitiş Tarihi: Mart 2027

Proje Özeti

Ekolojik altyapı prensiplerine göre İstanbul İli’nin önemli içme suyu kaynaklarından Büyükçekmece Gölü Havzası’nda bütüncül bir yaklaşımla ekolojik tipolojiye göre ana ekolojik yapısını belirlemek amaçlanmaktadır. Havzada artan kentleşme baskısı, habitat parçalanması, toprak ve su kalitesi bozulması gibi riskler planlamada doğa koruma ilkeleri ve ekolojik temelli yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Araştırma yöntemini belirlemede uluslararası düzeyde uygulanan Hollanda Ulusal Ekolojik Ağı (NNN), Kolombiya Ana Ekolojik Yapısı (EEP) ve ABD Yeşil Altyapı (GI) Sistemleri karşılaştırmalı incelenecektir. Ekolojik tipoloji modellerinin irdelenmesiyle yaygın kullanılan ve ortak kabül edilen parametre, kriter, alt kriterle ve değerlendirme ağırlıkları belirlenecektir. Bu üç modelin ekolojik bütünlük, bağlantısallık, çok işlevlilik, sürdürülebilir kullanım ortak ilkeleri ile ekolojik peyzaj yapıyı belirlemede uygulanacak hibrit modelin göstergeleri yerel ölçekte uyarlanacaktır.

Yöntemde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) /Çok Kriterli Karar Analizi -ÇKKA ile Peyzaj Desen Analizi (Mekânsal Morfolojik Mekânsal Örüntü Analizi -MSPA) ve Minimum Kümülatif Direnç (MCR) Analizleri kullanılacaktır.

Havza ekolojik işlev ve mekânsal özellikler açısından koruma, restorasyon, sürdürülebilir kullanım, ekolojik koridor ve kontrollü gelişim alanları olarak beş tipolojide sınıflandırılarak değerlendirilecektir. Mekansal çözümleme analiz sonuçlarıyla bölgelemelerle, ilçe ve mahalleler bazında alansal ve oransal dağılımları değerlendirmelerek öneriler getirilecektir.

Geliştirilecek hibrit modelin ekolojik verilerin planlama sürecinde karar öncesi belirleyici bir unsur olarak değerlendirilmesiyle Türkiye’de ekolojik altyapı prensiplerinin mekânsal tipoloji modeli düzeyinde uygulanmasında ve yenilikçi bir planlama çerçevesi oluşturmasında katkısı olacağı beklenmektedir.

Araştırma uluslararası tipoloji belirlemede evrensel yaklaşımlar bakımından üç model temelli,Büyükçekmece Gölü Havzası Ekolojik Tipoloji Hibrit Modelinin (NNN- EEP-GI), yerel ölçekli yorumu ile ekolojik bütünlüğün planlama süreçlerine entegrasyonuna yönelik yeni bir metodolojik çerçeve sunulacaktır.