Similasyon Ortamında Geliştirilen Sürtünmeli ve Elastomerli Sismik Birleşim Aparatının Kısmi Prototip Testleri


BEKİROĞLU S. (Yürütücü), AYVAZ Y., ARSLAN G., SEVİM B., YILMAZ O., YILMAZ M. O., et al.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2022 - Devam Ediyor

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Haziran 2022
  • Bitiş Tarihi: Devam ediyor

Proje Özeti

Önerilen proje kapsamında, Orkun YILMAZ tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilen ve sonlu elemanlar analizleri yapılmış olan sürtünmeli ve elastomerli sismik birleşim aparatının bulunduğu düzeneğin prototip deneyleri ve bu aparatı meydana getiren unsurların davranışlarını daha iyi kavramak için sürtünme elemanları ve elastomerlerin ayrı şekilde deneyleri gerçekleştirilecektir. Sismik birleşim aparatı genel olarak kiriş-kolon birleşim bölgelerinde ve dışmerkez çaprazlı çelik çerçeve sistemlerde bağ kirişlerinin uçlarında uygulanabilmektedir. Sismik birleşim aparatının en önemli özelliği, hem taşıyıcı sistem elemanlarının hem de aparatı oluşturan unsurların tamamen elastik bölgede kalarak, uygulandığı çerçevede herhangi bir hasara yol açmaması ve bunu gerçekleştirirken de yüksek enerji tüketme kabiliyeti ve süneklik göstermesidir. Bu proje kapsamında sismik birleşim aparatına sadece dönme hareketi uygulanacaktır. Dolayısıyla, proje kapsamında sismik birleşim aparatına eksenel kuvvet etki etmediğinden dolayı, aparatın kiriş-kolon birleşimini temsil ettiği göz önüne alınmaktadır. Sismik birleşim aparatının göstermiş olacağı dönme ve moment taşıma yeteneği sayesinde bu aparatın kiriş-kolon birleşimlerinde kullanılabileceği gösterilmiş olacaktır. Literatürde başka araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalarda geliştirilen kiriş-kolon birleşimleri hakkında büyük çoğunlukta, AISC 358-16 veya Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği gibi yönetmeliklerde yer alabilecek nitelik veya ölçütlerde birleşim türleri olup olmadıklarına dair bir irdeleme ve bilgi de içerilmemektedir. Bu çalışmada kısmi prototip testleri yapılacak olan sismik birleşim aparatı, literatürde sunulan birleşimler için görülen bu eksiklikleri de göz önüne alarak similasyon ortamında geliştirilmiştir. Geliştirilen sismik birleşim aparatı için Yıldız TTO aracılığı ile patent başvurusunda bulunulmuş ve Üniversitemiz bu buluş için hak talebinde bulunmuştur. Üniversitemizin TÜRKPATENT nezdinde yaptığı patent başvurusu şu anda inceleme aşamasındadır. Yapılması planlanan deneysel testlerin hem ülkemize hem de literatüre katkı yapması beklenmektedir.

Bu bağlamda, proje kapsamında öncelikle dokuz farklı numune üzerinde farklı öngerilme değerlerinin de dikkate alınacak olduğu sürtünme deneyleri gerçekleştirilecektir. Sürtünme deneyleri ile sıcaklık değişiminin etkisi, sürtünme katsayısı gibi parametrelerin elde edilmesi amaçlanmaktadır. Sonrasında da sekiz farklı numune oluşturularak, elastomer deneylerinin yapılması planlanmaktadır. Böylelikle, sismik birleşim aparatını meydana getiren sürtünme elemanlarının ve elastomerlerin davranışı hakkında bir ön bilgi elde edilecektir. Bu deneylerden sonra ise, altı farklı numune üzerinde sürtünmeli ve elastomerli sismik birleşim aparatının bulunduğu düzeneğin prototip deneyleri gerçekleştirilecektir. Proje kapsamında yapılacak olan son deneyler ise, numunelerde kullanılan çelik malzemelerin mekanik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılacak olan çelik çekme deneyleridir.