Türkiye'de Tüketim Eşitsizliği Üzerine Bir İnceleme: Gruplandırma Yöntemi ile Analiz
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2023 - 2024
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Ekim 2023
- Bitiş Tarihi: Ekim 2024
Proje Özeti
Bu araştırmanın amacı Türkiye’deki tüketim eşitsizliğini farklı bir bakış açısı altında ele almaktır. Eşitsizlik kavramı genellikle gelir eşitsizliği için kullanılır. Bu durum her ne kadar son yıllarda değişmeye başlasa da literatürde tüketim eşitsizliği ile karşılaştırıldığı zaman gelir eşitsizliğini ele alan daha fazla araştırma olduğu gözlemlenmektedir (Bayrakdaroğlu & Özkoç, 2020). Fakat ekonomistler için, mikro bazda bireysel faydayı direkt olarak etkileyen değişken gelir yerine tüketim olduğu için tüketim eşitsizliğinin hesaplanmasının daha gerçekçi sonuçlar vereceğine inanılmaktadır (Attanasio & Pistaferri, 2016).
Tüketim ve harcama arasındaki tanım farklılıkları tüketim eşitsizliği konusunun en önemli sorusudur. Daha önceki araştırmalarda, bu farklılık gözden kaçırılarak, tüketimin harcamaya eşit olduğu kabul edilmiştir. Bu noktada, çalışmamızı özgün kılacak olan özellik, Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu’nun hazırlamış olduğu amaca göre bireysel tüketim sınıflandırma (COICOP)1 sistemi kullanılarak dayanıklı tüketim, yarı-dayanıklı tüketim, dayanıksız tüketim ve hizmet tüketimi gruplarının hesaplanmasıdır. Böylelikle, farklı tüketim malları için tüketim eşitsizliğinin yıllar içerisinde nasıl bir seyir izlediği ortaya konabilecektir.
Bu araştırmada, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) HBA’da yer alan 2005-2019 yılları arasındaki veriler kullanılacaktır. Hanehalkı harcamaları OECD eşdeğerlik ölçeğine göre yeniden tanımlandırılacaktır. Bu sayede tüketimin içerisindeki ölçek ekonomilerinden dolayı ortaya çıkan hanehalkları arasındaki tüketim farklılıklarını ortadan kaldırarak daha verimli sonuçlar vermesini sağlayacaktır. Bütün veriler TÜİK’in yayımladığı tüketim fiyat endeksine göre baz alınacaktır. Tüketim eşitsizliğini ortaya koymak için genellikle gelir ve servet eşitsizliği için kullanılan Theil, Gini ve Atkinson endeksleri kullanılacaktır.