Gelibolu Kırsalına Yerleşen Kentli Göçmenlerin Ritimanalizi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Sehir Bölge Plan.Böl, Türkiye
Tez Danışmanı: Tolga İslam
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, Gelibolu Yarımadası'ndaki köylere yerleşen kentli göçmenlerin gündelik yaşam ritimlerini Lefebvre'in ritimanaliz yaklaşımı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, kent yaşamının doğrusal, parçalı ve hızlandırılmış ritimlerinden, kırsal yaşamın döngüsel, bütünsel ve daha yavaş ritimlerine geçiş sürecinde kentten kıra göç eden bireylerin gündelik yaşam ritimlerini nasıl dönüştürdüklerini ve yeniden örgütlediklerini analiz etmektedir. Türkiye'de kentten kıra göç ve kırsal soylulaşma çalışmaları genellikle Ege ve Kuzey Ege bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Gelibolu Yarımadası ise artan kentli göçmen nüfusuna rağmen henüz yeterince araştırılmamıştır. 18 Mart Çanakkale Köprüsü'nün açılması ve COVID-19 pandemisinin etkileriyle bölgenin erişilebilirliği ve çekiciliği artmış, bu durum kentli göçmenlerin bölgeye olan ilgisini yoğunlaştırmıştır. Araştırmanın verileri, 2023 yılının kış ve yaz dönemlerinde yedi farklı köyde gerçekleştirilen derinlemesine yarı-yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcı gözlem teknikleri kullanılarak toplanmıştır. Araştırmacının göçmen hanelerinde konaklaması, gündelik ritimlerin içeriden deneyimlenmesine olanak tanımıştır. Analizler sonucunda göçmenlerin üç ana düzeyde dönüşüm yaşadıkları ortaya çıkmıştır: zamanın ritmi, eylemin ritmi ve topluluğun ritmi. Zamansal düzeyde, göçmenlerin saat temelli zamandan doğa temelli zamana geçiş yaşadıkları ve kırsal yaşamın iyileştirici yavaşlığını deneyimledikleri; eylemsel düzeyde, tarımsal faaliyetler, el becerisi gerektiren işler ve kendi kendine yeterlilik pratikleriyle bedensel olarak aktif bir yaşam sürdürdükleri; toplumsal düzeyde ise kentsel anonimlikten kırsal samimiyete geçiş, kolektif ritüeller ve karşılıklı yardımlaşma ağları ile topluluk hissi geliştirdikleri görülmüştür. Araştırma, kentli göçmenlerin kent yaşamından getirdikleri ritimlerle kırsal yaşamın ritimlerini harmanlayarak özgün bir poliritmik varoluş geliştirdiklerini ortaya koymaktadır. Toplumsal cinsiyet dinamikleri bakımından erkekler, yerel toplulukla daha hızlı ve sorunsuz bir bütünleşme sağlarken, kadınların sosyo-kültürel deneyimleri daha karmaşık bir görünüm sergilemektedir. Araştırma ayrıca, bölgede kırsal soylulaşmanın erken belirtilerini de ortaya koymaktadır. Çalışma, ikili kent-kır ayrımının ötesinde melez ve çok katmanlı bir kırsallık anlayışı geliştirerek kırsal çalışmalara, Lefebvre'in ritimanaliz yaklaşımını göç çalışmalarına uygulayarak metodolojik literatüre ve Gelibolu Yarımadası'ndaki kırsal dönüşümü belgeleyen ilk çalışmalardan biri olarak ampirik literatüre özgün katkılar sağlamaktadır.