Uzaktan Algılama ve Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri ile Deniz Çayırı Habitatlarının Belirlenme Olanaklarının Araştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Harita Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: M. Ümit Gümüşay
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: TÜBİTAK 2244 Programı
Özet:
Deniz çayırı sualtı ekosisteminde fiziksel, kimyasal ve biyolojik çevreyi etkileyen ve balık omurgasız canlılar için habitat sağlayan önemli bir canlıdır. İnsan aktiviteleri sebebiyle bu canlılar tehdit altındadır ve bu baskı istikrarsız sualtı habitatlarına neden olmaktadır. Deniz çayırlarının kaybını önleyebilmek için bu bitkiye uygun habitatlar ve mevcut durum haritalanmalı ve gözlemlenmelidir. Akustik teknolojisinin gelişmesiyle deniz tabanından yüksek çözünürlük ve hassasiyet ile veri toplamak mümkün hale gelmiştir. Bununla birlikte, kapsama alanı geniş ve düşük maliyetli optik uydu görüntüleri de farklı amaçlar doğrultusunda denizaltı çalışmalarında kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, Coğrafi Bilgi Sistemleri Çok Ölçütlü Karar Verme ve uzaktan algılama teknikleri uygulanarak akustik veriler ile Güllük Körfezi’nde deniz çayırlarına uygun habitatların belirlenmesi için bir model geliştirilmiştir. Modelde kullanılan derinlik, dalga korunaklı alan, eğim, çökel paketleri ve topoğrafik konum endeksi ölçütleri Analitik Hiyerarşi Prosesi yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Model Güllük Körfezi’nde deniz çayırına uygun habitatları %76 doğruluk ile tespit etmiştir. Geliştirilen model, optik uydu görüntüsünden farklı bantların sudaki emilim oranına dayalı bir yöntem ile derinlikler elde edilerek Gökova Körfezi’nde uygulanmıştır. Gökova Körfezi’nde aynı zamanda Destek Vektör Makineleri ve Rastgele Orman makine öğrenme sınıflandırma teknikleri uygulanarak, mevcut deniz çayırı yayılım haritası oluşturulmuştur. %89 doğruluk ile Rastgele Orman yöntemi deniz çayırı sınıflandırmada başarılı olmuştur. Sınıflandırma ve model çıktıları incelediğinde, sonuçların birbirleriyle uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada önerilen model ve yöntem sayesinde deniz çayırı haritalarının hızlı, düşük maliyetli ve sürdürülebilir şekilde üretilmesi mümkün olmaktadır.