Q HUMMA HASTALIĞINA KARŞI AŞI MODELİ OLUŞTURULMASI AMACIYLA SENTETİK POLİMERLERİN LİPOPOLİSAKKARİTLERLE KONJUGATLARININ GELİŞTİRİLMESİ VE YAPILARININ İNCELENMESİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Rektörlük, -, Türkiye
Tez Danışmanı: Serap Derman
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Biyopolimerlerin
lipopolisakkarit, protein, peptid ve diğer biyomoleküllerle komplekslerinin
oluşturulması ve konjugasyonu tıp, eczacılık, biyoteknoloji ve biyomühendislik
alanlarında uygulamalar için çeşitli yenilikler getirmektedir. Son zamanlarda
polimer-biyomolekül kompleks ve konjugatları proteinlerin saflaştırılmasında,
enzim kararlılığının arttırılmasında, yeni nesil aşı sistemleri ve tanı
kitlerinin geliştirilmesinde, biyosensör üretimi, kontrollü ilaç salımı ve doku
mühendisliği uygulamalarında kullanılmaktadırlar.
Q hummasının
etiyolojik ajanı lipolisakkarit yapısındaki Coxiella
burnetii’dir. Q humması tüm dünyada en sık görülen zoonotik hastalıklardan
biridir. İnsanlarda meydana getireceği kalıcı enfeksiyonlar Q hummasının kronik
formuna yol açabilir ve sıklıkla ölümcül olabilmektedir. Ancak bu hastalığa
karşı sentetik aşı geliştirilmesine zemin hazırlayacak olan
Polimer-Lipopolisakkarit kompleks ve konjugatları geliştirilmesi temelinde herhangi
bir çalışma bulunmamaktadır.
Tez kapsamında
hastalık etkeni olarak antijenik Coxiella burnetii lipopolisakkariti ve
adjuvan olarak Poli(vinilpirolidon-ko-akrilikasid)
ve polioksidonyum biyopolimerleri kullanılmıştır. Belirtilen biyopolimerler ve
lipopolisakkarit kullanılarak, (1) fiziksel karışımla Polimer-lipopolisakkarit
kompleksleri, (2) Bakır metal iyonu aracılığı ile 3’lü Polimer-Bakır-lipopolisakkarit
kompleksleri ve (3) çapraz bağlayıcı aracılığı ile biyokonjugatlar oluşturulmuş
ve karakterizasyonları gerçekleştirilmiştir.
Hazırlanan bu
kompleks ve konjugatların Balb/c farelerde aşı adayı olarak değerlendirilmeleri
ELISA metoduyla, oluşturdukları antikor seviyeleri saptanarak
gerçekleştirilmiştir. Alınan en iyi antikor seviyesi oranındaki kompleks ve
konjugatımızın aşı prototipi olarak tespiti yapılmıştır.
Tez sonucunda yeni
tip aşı prototipi üretilmesi tezin önemli çıktılarından biri olmuştur. Gelecekte
patent başvurusu yapılarak aşı ve/veya teşhis amaçlı bir kit olarak değerlendirilmesi
için ileri çalışmalarının yapılması planlanmaktadır. Yapılan bu çalışmanın
farklı hastalıklar için de üretilecek aşı ve tanı kitleri çalışmalarına alt
yapı ve bilgi birikimi açısından büyük katkısı olacağını ve ülkemizin dışa
bağımlılığını azaltmada yardımcı olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Q humması, LPS, bakır
kompleksleri, biyokonjugat, ELISA, Balb/c