Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Muzaffer Tolga Akbulut
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Mimarlık, sanat ve bilim arasında süregelen ontolojik gerilim, semantik araçlar kullanılarak analiz edilmektedir. Bu analiz, çoklu kodlama ve performatif mekan arasındaki ilişkinin teatral anlamını tanımlamak için sistematik ve izlenebilir bir çerçevenin eksikliğinden kaynaklanan literatürdeki boşluğu ele almaktadır. Çalışma performatif mekan anlatılarını içeren iki kitabın, 20. yüzyıl tiyatro teoremlerini ve oyuncu yetiştirme yöntemlerini içeren diğer iki kitapta karşılıkları Roland Barthes’ın Yapısal Anlatı Analizi aracılığyla sorgulanmaya açılmıştır. Performatif mekan anlatıları olarak Mimarlık ve Kopma ile Thinking Architecture kitapları seçilirken, teatrallikleri üzerine yapılan tartışma Bertolt Brecht ve Konstantin Stanslavski’nin kuramları ile sürdürülmüştür. Niteliksel Araştırma Yöntemi’nin fenomenolojik deseninden faydalanılarak geliştirilen Barthes’ın Yapısal Anlatı Analizi metodolojisini benimsenmiş ve üçlü operasyon (Kesitleme-Döküm-Düzenleme) etrafında yapılandırılmış çalışma, disiplinler arası üçgenleme yoluyla doğrulanmış ve MAXQDA ortamında görselleştirilmiştir.
Kesitleme fazında, Tschumi'nin metni Brecht'in epik tiyatro ilkelerine dayanan teorik düğümler altında, Zumthor’un metni ise Stanislavski’nin Yaratıcı Oyuncu Sistemi ilkeleri doğrultusunda tasniflenmiş ve anlam birimlerine ayrılmıştır. Bu birimler, literatürden türetilen ve yazar ile danışmanı arasında konsensüs yoluyla güvenilirliği sağlamak için yinelemeli olarak geliştirilen bir kodlama tablosu kullanılarak kapalı (tümdengelimli) kodlama ile analiz edilmiştir.
Döküm fazında, bu anlam birimleri Barthes'ın beş kodunu kullanarak açık (tümevarımsal) kodlama yoluyla yeniden yorumlanmış, kodlar, alt kodlar ve üretken terimler elde edilmiştir.
Düzenleme fazında, kodlar arasındaki dağılım ve ilişkiler, değerlendirici ve çıkarımcı anlam katmanlarına sahip olan anlatıların mekansal konfigürasyonu içinde tematize edilmiştir.
Çalışmanın bulguları göstermiştir ki, Parc de La Villette ve Therme Vals için gerçekleştirilen ortak kodlamadan Barthes’ın kodları, karşılaştırılabilir bir transdisipliner araç haline dönüşmekte ve geçirgenliğe hizmet etmektedir. Parc de la Villette için eylemlilik ve simgesellik baskın anlatı taşıyıcıları olarak analiz edlirken, Therme Vals için yorumcu ve simgesellik baskın gelmiştir.