Ayşe Kulin'in Nefes Nefese adlı romanının ve İngilizce çevirilerinin kent göstergebilimi ve çeviri göstergebilimi bağlamında çözümlenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Batı Dilleri ve Edebiyatı Böl., Türkiye
Tez Danışmanı: Sündüz Kasar
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmanın amacı, göstergebilimsel çözümlemesi yapıldıktan sonra Ayşe Kulin'in Nefes Nefese adlı romanındaki kentsel uzamın İngilizce erek metinlere aktarımını kent göstergebilimi ve çeviri göstergebilimi bağlamında incelemektir. Bu doktora tezinin temel inceleme nesnesini, kaynak metin olarak Kulin'in 2002 yılında yayımladığı romanı, erek metinler olarak da bu romanın 2006 yılında (Everest Yayınları) John W. Baker tarafından yapılan Last Train to İstanbul başlıklı İngilizce çevirisi ve yine aynı çevirinin 2013 yılındaki (Amazon Crossing) gözden geçirilmiş baskısı oluşturmaktadır. Parçası oldukları dünyanın göstergelerini anlamlandırma üzerine yaşamlarını temellendiren insanlar, hem yabancısı hem de aşina oldukları göstergeleri çözümlemeye çabalar. Dolayısıyla, göstergelerle kuşatılmış toplumsal yaşamımızda bilinen ve bilinmeyen göstergelerin çözümlenmesi ve anlamlandırılması önem taşır. Yaşamın aynası niteliğindeki yazın da tıpkı onun gibi göstergelerle doludur. Bu nedenle, yazınsal metinler çeviri açısından en zorlayıcı metinler arasındadır. Bu zorlu metin türünün anlamlandırılması ve yorumlanması için göstergebilimsel çözümleme tekniği çevirmenlere yol gösterebilir. Çeviri göstergebilimi yöntemiyle çevirmen, yazar tarafından kaynak metinde oluşturulan örtük göstergeleri ve/veya karmaşık yazınsal anlam evrenini yöntemli bir okumayla ele alır ve böylelikle erek dile de istenmeyen en az anlam evrilmesiyle aktarır. Kalabalık insan topluluklarının yaşadığı uzamlar olan kentler, çağdaş insanın temel yaşam alanlarından biridir. Dolayısıyla göstergelerle kuşatılmış kent uzamı, göstergebilimsel çözümleme için oldukça verimli bir araştırma nesnesidir. Göstergebilim bünyesindeki bir araştırma alanı olarak kent göstergebilimi, çok katmanlı anlam örgüsüne sahip olduğundan, farklı biçimlerde yorumlanabilen kentsel göstergeleri taşıdıkları anlamsal çoğulluk ve yorum zenginliği içinde ele alıp çözümler. Bu tezde, Ayşe Kulin'in Nefes Nefese adlı romanı ile İngilizce çevirilerinde kentleri temsil eden göstergeler, kent göstergebilimi ve çeviri göstergebiliminin bütünleşik bağlamında çözümlenmektedir. Çözümlemenin çerçevesini, Sündüz Öztürk Kasar'ın ortaya koyduğu kent göstergebilimsel inceleme sınıflandırmasında yer alan ölçütler ile çeviri göstergebilimi bağlamında ortaya koyduğu "Çeviride Anlam Evrilmesi Dizgeselliği" oluşturmaktadır. Bu çalışmanın sonucunda, çok katmanlı göstergeler dizgesi olan kente ilişkin göstergelerin yazınsal çeviride erek metne en az anlam evrilmesiyle aktarılması için, kent göstergebilimi ile çeviri göstergebiliminin katkısı gösterilmeye çalışılacaktır.