20. YÜZYILDAN GÜNÜMÜZE MİMARLIĞIN BİÇİMLENİŞİNİN RETİNAL VE DUYUMSAL SANATLAR ÜZERİNDEN İRDELENMESİ


Arş. Gör. Esin YILMAZ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tez Danışmanı: İbrahim Başak Dağgülü

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Aydınlanma ile başlayan dünya değişimi, sanayi devrimi, kapitalizm, dünya savaşları,

devrimler ve diğer birçok olay 20. yüzyılın politik tarihini oluşturmuş ve sosyal düzenini

kurgulamıştır. İmparatorluklar ve totaliter rejimler yerlerini devletlere ve çeşitli erk

yönetimlerine teslim etmiştir. Bilimde ise kuantum teoremi ve görelilik kuramı yeni bir

yön çizmiş; edebiyatta, felsefede ve siyasette tüm bu değişimler soyutlama kavramıyla

sanatın ve mimarlığın içinde kendine yeni bir yer bulmuştur. Düşünsel arka planlarına

bakıldığında “hareket” kavramı gibi siyasette, bilimde ve sanatta ortaya çıkan yeni

fikirlerin toplumsal olaylarla kuramsal çerçevede ve uygulamalar üzerinde etkilerinin

ortaya çıktığı görülmüştür. Resimde ortaya çıkan yeni biçimlerin üçüncü boyutta

mekansallaştırılmasını destekleyen söylemler kendi bağlamlarını yarattıkları

edebiyatta, heykelde, performans sanatında ve bunların kaçınılmaz sonucu olarak

mimarlıkta birbirini beslemiştir.

Soyutlama kavramının açıklanmasıyla başlayan çalışma, retinal ve duyumsal sanatın

“hareket” kavramıyla mekânsallaşmasına işaret etmektedir. Resim sanatında hareketin

espası, heykel sanatında hareketin ve bedenin birlikteliğinden doğan ortak mekansallık

ve beden sanatındaki nesneleşen beden hareketinin kendisine ve katılımcı-öznesine

yarattığı mekan karşılaştırılmalı olarak aktarılmıştır.

Hareket ve mekan kavramlarına çeşitli yorumlamalar getiren dönemin sanatçıları

döneminin mimar-öznesini etkilemiştir. Geçmiş yüzyılda retinal sanatın şekillendirdiği

mimari tasarım tartışmaları göz önündeyken, 21. yüzyıl duyumsal sanatın izlerinin

sürdüğü yeni bir mimari tasarım ortamı yaratmıştır.