Çok başlangıçlı koruge helisel boruların tek fazlı akışta ısıl-hidrolik performans optimizasyonu ve termodinamik analizi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makine Mühendisliği / Isı Proses, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Selim Dalkılıç; Alişan Gönül
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu tezde, çok başlangıçlı koruge helisel boruların tek fazlı akıştaki ısıl-hidrolik performansı deneysel ve nümerik olarak incelenmiştir. Deneysel veriler ayrıca termodinamik ve çevresel açıdan değerlendirilmiş, nümerik verilere dayalı çok amaçlı optimizasyon gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışmada, aynı nominal boyutlara sahip pürüzsüz ve dört başlangıçlı koruge helisel borular, her iki tarafta iş akışkanı olarak su kullanılan karşıt akışlı bir gövde-helisel borulu ısı değiştiricisinde karşılaştırılmıştır. Üç farklı giriş sıcaklığı koşulunda toplam 144 ısı transferi deneyi ve izotermal basınç düşümü deneyleri gerçekleştirilmiştir. Koruge yüzey, pürüzsüz boruya göre boru tarafı Nusselt sayısını ortalama 2,56 katına ve sürtünme faktörünü 9,64 katına çıkarırken performans değerlendirme kriteri incelenen tüm çalışma aralığında 1’in üzerinde kalmış ve ortalama 1,20 olarak elde edilmiştir. Toplam ısı transfer katsayısı-alan çarpımı yaklaşık %16 artmıştır. İkinci yasa analizinde koruge borunun toplam entropi üretimini bazı düşük Reynolds sayılarında azalttığı, yüksek debilerde ise sürtünme tersinmezliği nedeniyle %59’a kadar artırdığı belirlenmiştir. Atık ısı geri kazanımı senaryosunda net CO2 azaltımı çalışma aralığının büyük bölümünde pozitif kalmış, ancak yüksek Reynolds sayılarında ek pompalama gereksinimi baskın hâle gelmiştir. Nümerik çalışmada, deneysel verilerle doğrulanan SST k-ω modeliyle koruge helisel borularda başlangıç sayısı, derinlik ve hatvenin etkileri incelenmiş olup çalışma genelinde Reynolds ve Prandtl sayıları sırasıyla 1.070-107.800 ve 2,9-7,1 aralıklarında değişmiştir. Koruge başlangıç sayısının ikincil akışı kesit çevresine dağıttığı, koruge derinliğinin cidar yakınındaki dönel yapıları ve sürtünme kaybını güçlendirdiği, koruge hatvesinin azaltılmasının ise daha dengeli bir performans artışı sağladığı görülmüştür. Pürüzsüz helisel boruya göre Nusselt sayısı artış oranının tepe değerleri, yaklaşık 2.000-3.000 Reynolds sayısı aralığında başlangıç sayısı, derinlik ve hatve incelemelerinde sırasıyla 2,85, 3,7 ve 3,1 olarak elde edilmiştir. İncelenen geometriler arasında en yüksek performans değerlendirme kriteri ise düşük Reynolds sayılarında üç başlangıçlı boruda 1,40 olarak elde edilmiştir. Deneysel ve nümerik sonuçlar için korelasyonlar geliştirilmiş ve yanıt yüzeyi modellemesine dayalı çok amaçlı optimizasyonla farklı tasarım amaçlarına uygun geometriler belirlenmiştir.