Sermaye ve Emek Arasındaki İkame Esnekliği: Türkiye İçin Sektör Düzeyinde Bir Tahmin


Arş. Gör. İbrahim Engin KILIÇ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat, Türkiye

Tez Danışmanı: Ensar Yılmaz

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: İngilizce

Özet:

Sermaye ve emek arasındaki ikame esnekliği, iktisadi büyüme literatüründe fonksiyonel gelir dağılımı başta olmak üzere çeşitli analizlerde belirleyici rol oynayan önemli bir katsayıdır. Literatürü incelediğimizde ikame esnekliği katsayısının tahmininde veri setinin yapısı, üretim fonksiyonunun biçimi üzerindeki varsayımlar ve tercih edilen ekonometrik yöntem gibi faktörlerin belirleyici olduğunu görürüz. Bu çalışma, bahsedilen faktörleri göz önünde bulundurarak, sermaye ve emek arasındaki birim esneklik varsayımını içeren Cobb–Douglas üretim fonksiyonu yerine sabit ikame esnekliği (CES) üretim fonksiyonundan türetilen girdi talep denklemlerini kullanarak esneklik katsayısını tahmin etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu'ndan alınan ve 2005–2015 dönemini kapsayan Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri Mikro Veri Seti kullanılarak imalat, inşaat ve hizmet sektörleri için farklı esneklik katsayıları ve markup oranları tahmin edilmiştir. Böylece, sektör düzeyinde yapılan bu analiz, derneşik veri ile yapılacak bir analizin tahminlerde yol açabileceği yanlılıktan kaçınmamızı ve üretim faktörlerinin birbirini ikame etme durumlarını sektörlerin karakteristik özelliklerini de hesaba katarak yorumlamamızı sağlamıştır. Faktör içerimli teknik ilerlemenin (factor– augmented technical progress) de modellendiği analizde, doğrusal görünüşte ilişkisiz regresyon denklemleri (SURE) yöntemi ile elde edilen esneklik katsayısı tahminlerinin incelenen tüm sektörlerde birden düşük olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada ayrıca her sektör için markup oranı hesaplanmış ve tüm sektörlerin farklı seviyelerde eksik rekabet özelliği gösterdiği ortaya konmuştur.