Osmanlıda milli iktisat uygulamaları ve harp zenginleri
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat / İktisat Tarihi , Türkiye
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Kadir Yıldırım
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osmanlı'da milli iktisat uygulamaları ve harp zenginlerini konu edinen bu çalışmada, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin milli iktisat politikaları ile gerçekleştirdikleri değişim ile harp zenginleri ele alınmıştır. Savaş şartları nedeniyle dış ticaretin kesilmesi ve tarımsal üretimin düşmesi, Osmanlı'da ciddi bir pahalılık doğurmuştur. Kendi kendine ayakta kalacak ve "milli" unsurlara dayanacak yeni bir ekonomik yapı inşa etmek isteyen İttihat Terakki Cemiyeti de, Almanya örneğinden hareketle milli iktisat anlayışını uygulamaya sokmuştur. Osmanlı'da milli iktisat düşüncesinin öne çıkışı ilk olarak çeşitli düşünürlerin iktisadi milliyetçiliğe eğilmeleri ve Müslüman-Türk kesimi öne çıkarmalarıyla olmuştur. Savaş döneminde devlet yönetimi de milli bir ekonomik bilinç oluşturmak için siyasi, yasal, iktisadi ve sosyal çok sayıda değişiklik yapmıştır. Milli iktisat uygulamalarının Osmanlı'nın gündemine getirdiği bir yenilik de, harp zenginleri olarak adlandırılan bir kesim olmuştur. Toplumun geneli için hayat koşullarının oldukça ağırlaştığı bu dönemde, krizi fırsata çeviren bazı kişiler haksız zenginleşmeler yaşamıştır. Osmanlı kamuoyunda ciddi bir eleştiri konusu olan harp zenginleri, İttihat Terakki Cemiyeti'ne yöneltilen iktisadi suçlamaların da başında gelmiştir. Bu çalışmada harp zenginlerinin oluşup geliştiği, servetlerini ne şekilde kazanıp nasıl harcadıkları üzerinde durulmuştur. Harp zenginleri hakkında çıkan eleştiriler ile yargılanma süreçleri arşiv belgeleri ve dönemin karikatürleri aracılığı ile tartışmaya açılmıştır.