Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstatistik, Türkiye
Tez Danışmanı: Filiz Karaman
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Deprem, ani oluşundan dolayı tahmin edilmesi zor bir afet türüdür. Bu yüzden
çoğu zaman can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Türkiye, şiddetli bir deprem
bölgesidir ve üç büyük fay hattını içermektedir. İstanbul da Türkiye’deki deprem
fay hatlarından Kuzeydoğu Anadolu Fay Hattı üzerinde olup yüksek deprem riski
taşımaktadır. Tahmin edilmesi zor olsa da depremin, meydana geliş yerine,
zamanına, sıklığına ve büyüklüğüne göre bir periyot oluşturduğu
düşünülmektedir.
İstatistiksel tahminde kullanılan Bayes yaklaşımında belirsiz olan ilişki, olasılık
hesaplanarak açıklığa kavuşturulmaya çalışılır. Çalışmada kullanılan veri seti
Kandilli Rasathanesi'nden alınmış olup, İstanbul için merkez kabul edilen enlemi
41.013611 ve boylamı 28.955 olan koordinatların 150 kilometre yarıçapında yer
alan ve büyüklüğü (xM) 4’e eşit veya 4’ten yüksek olan tüm depremleri
içermektedir. Bu veriler kullanılarak bayes yaklaşımı ile hesaplanan bir tahmin
modelinin oluşturulması amaçlanmış ve bunun için yedi farklı model kurulmuştur.
Tüm modeller arasında model seçim kriterlerinden RMSE ve MAE istatistiklerine
xv
göre, Gauss sürecine sahip, mekansal etkiyi enlem ve boylam koordinatlarına göre
inceleyen, zamansal etkiyi gün-ay-yıl bazında ele alan bayes modelinin etkili
olduğu ortaya çıkmış, deprem büyüklüğünün mekansal ve zamansal örüntüden
etkilendiği görülmüştür. Böylece İstanbul veya çevresinde meydana gelebilecek
bir depremin büyüklüğü diğer tüm etkiler sabitken 4.1 (xM) olarak tahmin
edilmiştir.