Isaac Albeniz Solo Piyano Eserlerinin Romantik ve Modern Bakış Açılarıyla Yapılmış Gitar Transkripsiyonlarının Karşılaştırılmalı İncelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, Müzik ve Sahne Sanatları Böl., Türkiye
Tez Danışmanı: Cemalettin Bülent Ergüden
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Çalışmada İspanyol Romantizminin önemli bestecilerinden Albéniz'in solo
piyano eserleri Asturias, Granada, Sevilla, Mallorca'nın Romantik ve
Modern gitar performans anlayışlarıyla yapılmış gitar transkripsiyonları
incelenmiştir. Gitaristlerin değişik perspektiflerle gerçekleştirdiği
transkripsiyonlardaki dönemsel ve stilistik farklılıkların
karşılaştırmalı analiz yöntemiyle saptanması amaçlanmıştır.
Karşılaştırmalarda yer alan eserler, edisyonlar ve transkripsiyonlar
tarama yöntemi kullanılarak farklılıkların net olarak ortaya konacağı
şekilde seçilmiştir. Transkripsiyonların daha sağlıklı
karşılaştırılabilmesi için Albéniz'in müzik stili, İspanyol Romantizmi
bağlamında incelenmiştir. Performanslarında küçük bir orkestra modelini
benimseyen Francisco Tárrega, Miguel Llobet ve ekolün zirvesi kabul
edilen Andrés Segovia'nın gitarist-besteci özellikleriyle beraber
transkripsiyonlara özgür yaklaşımlarına neden olan performans
özellikleri araştırıldı. Tárrega Ekolünün kullandığı gitaristik
tekniklerin, duate anlayışlarının transkripsiyonlara yansıyan stilistik
etkileri mercek altına alınmıştır. Romantik anlayış sonrası gitarda
Julian Bream ve John Williams ile kırılan, "tarihsel farkındalıklı
performans" anlayışından da etkilenen Modern performansın özellikleri
araştırıldı. Modern anlayıştaki David Russell, Manuel Barrueco, Carlo
Marchione ve Margarita Escarpa gibi gitaristlerin transkripsiyonlarında,
besteciye, stile daha sadık çalım anlayışının da etkisiyle tonalite
tercihlerinde, teknik ve duate anlayışlarında farklı yönelişlerin olduğu
görüldü. Analizler için her iki anlayışın performans özelliklerini
gösteren toplam 13 madde karşılaştırmalı olarak sınıflandırıldı.
Transkripsiyonlardaki niteliksel farklılıklar, bu 13 özellik de dikkate
alınarak tonalite, tempo, nota değişiklikleri, metrik değişiklikler,
dinamik ve artikülasyon farklılıkları bağlamında, piyano edisyonları da
referans alınarak tespit edildi. Pizzicato, harmonik, rasgueado gibi
gitaristik ve renk içeren tekniklerin kullanımında, duate tercihlerinde
iki performans anlayış özelliklerinin transkripsiyonlara net şekilde
yansıdığı ve ciddi farklılıkların bulunduğu açık şekilde görülmüştür.
Analizlerdeki çeşitli karşılaştırmalarda dinamik, artikülasyon,
duate'lerin ve diğer tekniklerin farklılık oranlarını gösteren
istatistiksel hesaplamalar da gerçekleştirildi. Yapılan çalışmanın
sonucunda gitarda Albéniz eserlerinin yorumlarında ve
transkripsiyonlarında gitaristlere yeni perspektifler açılacağı
öngörülmüş, gerçekleştirilecek transkripsiyonlar veya transkripsiyon
tercihlerinde farkındalıklı bir yaklaşımın oluşturulması hedeflenmiştir.