Osmanlı'dan Cumhuriyete hastane yapılarındaki mimari değişimin İstanbul örnekleri üzerinden incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Nuran Kara Pilehvarian
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Anadolu Selçuklularından diğer alanlarda devraldığı sağlık sistemini geliştirerek kullanmaya devam eden Osmanlı Devleti'nde, Sultan III. Selim Dönemi ile yaşanan yenilenmeler sonucu değişim öncelikle askeri alanda başlamış, daha sonra topluma yansımış ve sağlık alanında da kendini göstermiştir. Vakıf sisteminin bozulmasıyla birlikte darüşşifalar eski etkisini kaybetmiş, artık hastaların tedavi edildiği sağlık kurumları olarak değil, düşkünlerin, meczupların toplandığı Bimarhaneler olarak anılır olmuştur. 19.yy. başında devlet sisteminde yapılan ve Osmanlı kaynaklarında 'II. Mahmut Han reformları' olarak anılan köklü değişimler sürecinde, sağlık alanında da çeşitli değişimler yaşanmış medrese planından olan darüşşifaların yerine bulaşıcı hastalıklar koğuşunun yüksek kapılarla ayrıldığı Askeri hastaneler ve Sivil hastaneler almaya başlamıştır. Takip eden süreçte bulaşıcı hastalıklar koğuşunun ayrı bir binaya dönüşmesi, binaların birbirinden ayrı bağımsız birimler olarak tasarlanması Osmanlı sağlık kuruluşlarının mimari değişimini de beraberinde getirmiştir. Bu yeni tasarıma sahip sağlık kuruluşları; dönemin kaynaklarında, kitabelerinde 'hastane' adıyla anılarak yeni bir tür sağlık kuruluşunun varlığı tescil edilmiştir. 19.yüzyıl'ın ortalarından itibaren darüşşifalar yerlerini modern anlamda sağlık hizmetleri sağlayan hastane binalarına bırakmışlardır. Çalışma kapsamında geleneksel şemadaki sağlık kuruluşlarından modern sağlık kuruluşlarına geçiş İstanbul'daki örnekler gösterilerek, plan şemaları ve cepheleri üzerinden mimari analizler yapılarak gerçekleşen değişim vurgulanmıştır.