Bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyetlerinin incelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Fatih Erkoç
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Yapay zeka teknolojilerindeki ilerlemeler sosyal yaşama çok farklı açılardan etki etmekte, özellikle kişisel ve mesleki yaşamda yeni beceri ihtiyaçlarını ortaya çıkarmakta, daha da ötesinde kendine has yeni mesleklerin doğuşuna sebep olmaktadır. Bireylerin gelecekteki kişisel ve mesleki yaşamlarına yönelik bilgi ve becerilerle donatılması eğitim sistemlerinin hedefleri içerisinde yer almaktadır. Eğitim yöneticileri tarafından teknolojik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan yeni ihtiyaçlara paralel olarak öğretim müfredatlarının sürekli gözden geçirilmesi, öğretmenlerin müfredat güncellemeleri veya yeni müfredatlara karşı hazır bulunuşluk düzeylerinin değerlendirilerek önlemler alınması gerekmektedir. Bu çalışma ile okullarda görev yapmakta olan BT öğretmenlerinin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algılarının demografik özellikleri bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama deseninde bir modele sahiptir. Araştırma örneklemini Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında ve özel okullarda görev yapan ortaokul kademesindeki 837 BT öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında öğretmenlerin yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algısı düzeylerini ölçmek için ayrıca Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi eğitim çerçevesi ve Planlanmış Davranış Kuramını temel alan bir ölçek geliştirme çalışması yürütülmüştür. Araştırma bulgularına göre BT öğretmenleri yapay zeka öğretimine yönelik yüksek hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet düzeylerine sahiptir. Bunun yanında, öğretmenlerin yarısından fazlasının daha önce bir yapay zeka eğitimi almadıkları ortaya çıkmış, ayrıca yüksek düzeyde yapay zeka öğretimi öncesinde eğitim alma ihtiyacı algısına sahip oldukları görülmüştür. Yapay zeka öğretimine yönelik hazır bulunuşluk ve davranışsal niyet algısı düzeyleri bakımından; devlet okullarında çalışan BT öğretmenlerinin özel okullarda çalışan meslektaşlarına göre anlamlı düzeyde daha düşük puanlara, mesleki kıdem sürelerine göre ise özellikle 21 yıl ve üzeri deneyime sahip olan öğretmenlerin en düşük puana sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca geliştirilen ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya koyulmuştur. Yapılan çalışmanın, yapay zeka derslerinin okullarda etkin bir şekilde öğretimi için BT öğretmenlerinin profesyonel gelişimlerinin önemine ve planlanmasına yönelik değerli sonuçlar ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Araştırmanın son bölümünde, ortaya çıkan bulgular ışığında eğitim yöneticileri ve araştırmacılar için öneriler getirilmiştir.