7. Uluslararası Dirençlilik Kongresi, Elazığ, Turkey, 13 - 15 October 2025, pp.143-147, (Full Text)
Abstract
This study aims to evaluate the conservation condition of authentic residential structures in a portion of Bıçakçı Neighbourhood (Eyyübiye, Şanlıurfa), which was affected by the February 6, 2023, earthquake, and to reveal the relationship between the conservation state of the authentic structural system of the residential buildings and earthquake damage. The condition of 27 residential buildings in October 2023 were documented by inventory sheets including drawings and photos. Building system analysis, which examined the structural system of the buildings, and conservation condition analysis, which was based on the adaptation of conservation condition classes in the “EN 16096 Conservation survey and report of built cultural heritage” standard, were prepared. The classes used in conservation condition analysis are “good” with no structural damage, moderate with widespread material deterioration and/or local structural damage, and “bad” with loss of structural integrity. The relationship between structural authenticity and conservation condition is discussed by the overlap of the analyses. The authentic structural system of the residential buildings in the neighbourhood is masonry, constituted of double-leafed walls with local ashlar stone-faced rubble infill and barrel or cross vaults. The analysis results demonstrate that residential buildings either conserved their authentic structural system (15/27) or had inappropriate reinforced concrete interventions, including the removal of vault coverings (7/27) or storey additions (5/27). The vast majority of residential buildings in “good” condition (7/8) and half of the residential buildings with local structural damage (4/8) conserve their original structural system. The majority of residential buildings with widespread material deteriorations had inappropriate reinforced concrete interventions (7/10). Although the structural damage in residential buildings that conserve their original structural system reveals the insufficiency of conservation and restoration practices, the rarity of widespread material deterioration among these buildings, and their constituting the vast majority of “good” condition residential buildings, demonstrates the resilience of residential buildings that conserve their authentic structural system.
Keywords: Şanlıurfa, Traditional Residential Building, Structural System, Conservation Condition, Earthquake
Özet
Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Bıçakçı Mahallesi (Eyyübiye, Şanlıurfa) örneği üzerinden özgün konut yapılarının koruma durumunun değerlendirilmesi ve konut yapılarında özgün taşıyıcı sisteminin koruma durumu ile deprem hasarı arasındaki ilişkinin açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmada, mahallenin bir bölümünde bulunan 27 konut yapısının Ekim 2023 tarihli mevcut durumları çizim ve fotoğraflarla desteklenen envanter fişleri aracılığıyla belgelenmiştir. Konutların taşıyıcı sistem özelliklerini inceleyen yapım sistemi analizi ve “EN 16096 Conservation survey and report of built cultural heritage” standardında yer alan koruma durumu sınıflarından yararlanarak oluşturulan koruma durumu analizi yapılmıştır. Koruma durumu analizinde kullanılan sınıflar yapısal hasar bulundurmayan “iyi”, yaygın malzeme bozulmaları ve/veya yerel yapısal hasar bulunduran “orta” ve yapısal bütünlüğünü kaybetmiş “kötü”dür. Bu analizlerin örtüştürülmesi ile konut yapılarındaki yapısal özgünlük ve koruma durumu ilişkisi tartışılmıştır. Mahallede bulunan konutların özgün taşıyıcı sistemi yerel kesme taş kaplamalı moloz duvarlar ve beşik veya çapraz tonozdan oluşan kâgirdir. Analiz sonuçları konut yapılarının özgün taşıyıcı sistemini koruduğunu (15/27) veyahut tonoz örtüsünün kaldırılması (7/27) veya kat eki yapılmasını (5/27) içeren uygunsuz betonarme müdahalelere uğradığını göstermiştir. “İyi” durumda olan konutların büyük çoğunluğu (7/8) ve yerel yapısal hasar bulunduran konutların yarısı (4/8) özgün yapım sistemini korumaktadır. Yaygın malzeme bozulmalarına sahip konutların çoğunluğu uygunsuz betonarme müdahalelere sahiptir (7/10). Özgün taşıyıcı sistemini koruyan konutlarda meydana gelen yapısal hasarlar nitelikli koruma-onarım çalışmalarının yetersizliğini açığa çıkarmakla beraber yaygın malzeme bozulmalarının daha az görülmesi ve “iyi” durumda olan konutların büyük çoğunluğunu oluşturması; özgün taşıyıcı sistemini koruyan konutların dirençliliğini açığa çıkarmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şanlıurfa, Geleneksel Konut, Yapım Sistemi, Koruma Durumu, Deprem