Mesleki Bilgi Kaynağı Olarak Çocuk Edebiyatı: Türk Çocuk Romanlarında Tanıtılan Meslekler


Creative Commons License

Turhan O. , Baş B.

Milli Eğitim Dergisi, cilt.49, no.15, ss.401-431, 2020 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 49 Konu: 226
  • Basım Tarihi: 2020
  • Dergi Adı: Milli Eğitim Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.401-431

Özet

Meslekler hakkında bilgi sahibi olmak, ortaokul öğrencilerinin mesleki gelişimi açısından önemli bir faaliyettir. Çocuk edebiyatı, ortaokul öğrencilerinin meslekler hakkında bilgi sahibi olabileceği bir kaynak olma potansiyeline sahiptir. Söz konusu potansiyele dayanarak bu araştırmada Türk çocuk romanlarında hangi meslekler hakkında detaylı bilgi verildiği, diğer bir ifade ile hangi mesleklerin tanıtıldığı incelenmiştir. Araştırma bütüncül tek durum çalışması şeklinde tasarlanmıştır. Bu doğrultuda, ölçüt örneklem ile inceleme nesnesi olarak doksan Türk çocuk romanı belirlenmiştir. Belirlenen inceleme nesnesi, meslek inceleme ve meslek sınıflandırma ölçütlerinden oluşan veri toplama araçları doğrultusunda doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler; tümdengelimsel ve tümevarımsal içerik analizi teknikleriyle incelenmiştir. Yapılan incelemeye göre Türk çocuk romanlarında birçok farklı mesleki alandan birçok farklı meslek tanıtılmaktadır. İncelenen çocuk romanlarının neredeyse tamamında meslek tanıtılmasına rağmen, ortalama olarak az sayıda meslek tanıtılmaktadır. Ayrıca küçük bir meslek grubunun tanıtılmasına diğerlerinden daha fazla odaklanılmaktadır. Türk çocuk romanları ortaokul öğrencilerinin gelecekte sahip olmak istediği meslekleri tanıtmakta yeterlidir. Ancak onların mesleki dünyasını zenginleştirecek meslekleri sunmakta yetersiz kalmaktadır. Benzer şekilde bugünün ve geleceğin önemli mesleklerini içeren STEM mesleklerini tanıtmakta da yetersiz kalmaktadır. Mesleklerin beceri düzeyi ile tanıtılma düzeyi arasında hem doğru orantılı hem de ters orantılı bir ilişki bulunmaktadır. Benzer şekilde mesleklerin prestij düzeyi ile tanıtılma düzeyi arasında da hem doğru hem de ters orantılı ilişki bulunmaktadır. Sonuç olarak Türk çocuk romanları mesleki bilgi kaynağı ve mesleki rehber olma işlevine sahiptir. Ancak belirtilen yetersizlikler nedeniyle bu işlevi oldukça sınırlanmaktadır. 

Knowing about occupations is essential in secondary school students’ career development. Children’s literature has a potential to be a resource for secondary school students to learn about the occupations. Based on this potential, which occupations are given in detail about Turkish children’s novels, in other words which occupations are introduced in Turkish children’s novels are examined in this study. It is designed as a holistic single-case study. Accordingly, ninety Turkish children’s novels are identified as the object of this study by using criterion sampling. Then, document review is conducted on the object using occupational investigation and occupational classification criteria as data collection tools. The resulting data is examined with deductive and inductive content analysis. Findings show that many different occupations from various occupational fields are introduced in Turkish children’s novels. Despite the fact that almost all of the novels examined introduce an occupation, a small number of occupations are introduced on average. Additionally, more emphasis is placed on a small occupational group. Turkish children’s novels are adequate to introduce the occupations that secondary school students wish to have in the future. However, they are inadequate in offering occupations that will enrich their occupational world. Similarly, they are inadequate in introducing STEM occupations which include important occupations of today and the future. There is a direct proportional and inversely proportional relationship between the skill level and how much an occupation is introduced, and also between the prestige level of the occupations and how much an occupation is introduced. As a result, Turkish children’s novels function as a vocational guidance and a source of occupational information. However, this function is very limited due to abovementioned reasons.