ATEBETÜ'L-HAKÂYIK'IN ESKİ UYGUR HARFLİ NÜSHALARININ PALEOGRAFİK İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM NUR ÇAPA
Danışman: Fikret Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Atebetü'l-Hakâyık, Edib Ahmed Yüknekî tarafından 12. yüzyılda yazıldığı düşünülen ve Karahanlı Türkçesi dönemi eserlerinden sayılan dinî ve ahlakî bir öğüt kitabıdır. Atebetü'l-Hakâyık'ın günümüzde bilinen beş nüshası bulunmaktadır. Bu nüshalardan Semerkand nüshası yalnız eski Uygur harfleri ile, Ayasofya nüshası eski Uygur ve Arap harfleri ile, Topkapı, Uzunköprü ve Hollanda nüshaları ise yalnız Arap harfleri ile yazılmıştır. Atebetü'l-Hakâyık'tan parçalar barındıran Ankara'da bir mecmua içinde bulunan dizeler eski Uygur ve Arap harfleri ile, Berlin'de Prusya İlimler Akademisinin Türkçe Uygur metinleri arasında bulunan dizeler eski Uygur harfleri ile yazılmıştır. Alī Şīr Nevāyī'nin Nesāyimü'l-Maḥabbe min Şemāyimi'l-Fütüvve adlı eserinde Atebetü'l-Hakâyık'a ait olduğu düşünülen dizeler ise Arap harfleri ile yazılmıştır. Bu tezde Atebetü'l-Hakâyık'ın eski Uygur harfleriyle yazılan Semerkand nüshası, eski Uygur ve Arap harfleriyle yazılan Ayasofya nüshası, Atebetü'l-Hakâyık'tan parçalar barındıran Ankara'da bir mecmua içinde ve Berlin'de Türkçe Uygur metinleri arasında bulunan dizeler incelenmiştir. Nüshalarda karşılaşılan yazı biçimleri paleografik bir çalışma kapsamında ele alınmıştır. Nüshalarda karşılaşılan her harf sözcük içindeki konumuna göre başta, ortada ve sonda biçimleri ile tespit edilmiştir. Bulunan her farklı biçim için farklı kodlar verilmiştir. Her nüsha için ayrı kodlar tablosu oluşturulmuştur. Tablolarda verilen biçimlerin nüsha içinde karşıladıkları sesler ise biçimlerin altında parantez içinde verilmiştir. Oluşturulan kodlara göre eski Uygur harfli satırların kodlama çalışması yapılmıştır. Eski Uygur harfli satırların yanında Ayasofya nüshasının Arap harfli satırları da incelenmiş ve bu Arap harfli her bir farklı biçim için bir kodun verildiği tablo hazırlanmıştır. Hazırlanan kod tablosuna göre Ayasofya nüshasının Arap harfli satırlarının da kodlama çalışması yapılmıştır.