Grafiti ve muralların mekansal aidiyete etkisi: Yeldeğirmeni ve Balat örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ SU TALU
Danışman: Nilgün Çolpan Erkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz kentlerinde giderek yaygınlaşmakta olan kamusal sanat kavramı, bireyleri ve kentleri belirli açılardan etkilemektedir. Diğer bir yandan, bireylerle mekân arasında ilişki kurulmasını sağlayan kamusal alan miktarı azalmakta, günlük aktiviteler kamusal alanlardan duvarlar arasındaki kapalı alanlara taşınmakta; bireylerin kamusal mekânla kurduğu ilişki zayıflamakta ve yaşadığı mekânla sınırlı oranda ilişki kuran bireylerin o mekâna bağlılıkları ve aidiyet hisleri olumsuz etkilenmektedir. Bireylerin benliğinin ve kimliklerinin tanımlanması açısından oldukça önemli olan mekânsal aidiyet hissini etkileyen en önemli faktörlerden biri kamusal mekânın fiziksel görünüşüdür. Bu çalışma, çeşitli düşünce ve/veya hislerin kamusal alandaki sanatsal dışavurum biçimlerinden biri olan ve bulunduğu mekânı biçimlendiren grafiti/mural çalışmaları ve mekânsal aidiyet hissi arasındaki ilişkiyi, birbirinden farklı sosyo-kültürel yapıya sahip olan Kadıköy İlçesi Yeldeğirmeni Semti ve Fatih İlçesi Balat Semti üzerinden araştırmaktadır. Çalışmada, mekânsal aidiyet ve kamusal sanat kavramları üzerine detaylı bir literatür incelemesi yapıldıktan ve kavramsal çerçeve çizildikten sonra, çalışma alanı olarak belirlenen Kadıköy ve Fatih ilçelerinde saha çalışması yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda örneklem alanı olarak belirlenen sınırlar içinde yer alan kamusal sanat ögeleri ve alanların arazi kullanımı arasındaki ilişki saptanmaya çalışılmıştır. Sonrasında alanda ikamet eden ve alanı ziyaret amaçlı kullanan katılımcılar ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat yapılmış ve nitel veri toplanmıştır. Bu mülakatlar sonucunda da bireylerin belirli bir alanı kullanma biçimi, cinsiyet, yaş, eğitim durumu gibi özellikleri baz alınarak kamusal sanat ögeleri ile alana duyulan aidiyet hissi arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Bu çalışma, yaşadığı mekâna giderek yabancılaşan bireylerin mekânla kurduğu ilişkiyi biçimlendiren unsurları anlamak ve bu yabancılaşmanın önüne geçebilmek açısından önemli bir çalışmadır. Ayrıca, bulunduğu yere estetik bir değer katmanın çok ötesinde işlevlere de sahip olan kamusal sanatın mekânsal aidiyet ile ilişkisini grafiti ve murallar üzerinden araştıran özgün bir çalışmadır. Bu ilişkinin kurulması ve kentsel tasarım çalışmalarında kamusal sanatın mekânsal aidiyet için bir araç haline gelmesinin önünün açılması, çalışmadan beklenen sonuçlardır.