Karma Kullanımlı Projelerdeki AVM'lerin Sürdürülebilirlik Çerçevesinde Performanslarının Ölçülmesine Yönelik bir Yöntem Önerisi: İstanbul Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Rumeysa CEYLAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Buket Ayşegül ÖZBAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ölçekte alışveriş merkezlerinin (AVM) tarihsel gelişim süreci incelendiğinde ticaret alanlarının alışveriş merkezlerine dönüşüm süreçlerinin ilk adımlarının Avrupa'da atıldığı görülmekle birlikte, günümüz AVM'lerinin ilk örneklerinin ise Amerika'da ortaya çıktığı ve kısa bir süre içerisinde tüm dünyaya hızla yayıldığı bilinmektedir. Türkiye'de ise 1980'li yıllara gelindiğinde, liberal ekonomik politikaların benimsenmesi ve ekonominin yabancı sermayeye açılmasıyla birlikte tüketicilerin ithal mallara olan ilgisi artmış, bu ürünlerin bulunduğu alışveriş merkezlerine ihtiyaç duyulmuştur. Türkiye'de 2008-2009 küresel finans krizi döneminde dahi açılan AVM sayısının fazlalığı (70 adet) AVM gelişim hızının ipuçlarını vermektedir. Fakat öte yandan, yeni açılan AVM'ler kadar kapanan ve/veya işlevsiz hale gelen AVM sayısının arttığı da gözlemlenmektedir. Bu nedenle büyük ölçekte yatırım gerektirmesi ve tüm kent ve kentliler için karşılıklı bir etkileşim içeren önemli bir karar olması sebebiyle AVM'lerin sürdürülebilir bir çerçevede performanslarının ölçümü oldukça önemlidir. İncelenen literatürdeki makro ve mikro ölçekteki performans göstergelerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması sonucu farklı boyutlarda (ekonomik, sosyal, planlama, mimari ve politika) ortaya konan 107 tane performans göstergesine Temel Bileşenler Analizi (TBA) uygulanmış ve bu analiz sonucunda performans göstergeleri endeks skorları tablosu oluşturulmuştur ve bu skorların mekansal analizi yapılmıştır. Bu endeks tablosuna göre incelendiğinde 81 AVM'nin 45 tanesi negatif, 36 tanesi ise pozitif değerde bir performans skoru almıştır. Karma kullanımlı projeler içerisinde bulunan 17 tane AVM'nin ise sadece 10 tanesi pozitif performans skor değeri almıştır. Bu durum bir AVM'nin sürdürülebilir olabilmesi için sadece karma kullanımlı projeler içerisinde yer almasının yetmediğini aynı zamanda makro ve mikro ölçekte belirlenen performans göstergelerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması sonucunda sürdürülebilirliğinin sağlanabileceği hipotezini doğrulamaktadır.