Depreme Dayanıklı Prefabrike Betonarme Yapıların Mimari ve Taşıyıcı Sistem Tasarımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKNUR DAĞ
Danışman: Ali Osman Kuruşcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye, neredeyse tamamı aktif fay hatları üzerinde yer alan ve bu nedenle deprem riski yüksek bir ülkedir. Türkiye'de depreme dayanıklı yapılar inşa etmek, can güvenliğinin sağlanması ve mal kaybının yaşanmaması için hayati bir öneme sahiptir. Geçmişte yaşanan depremler sonucu edinilen kötü tecrübeler, prefabrike betonarme yapıların deprem güvenliği konusunda önyargılara sebep olmuş ve Türkiye'deki kullanımının sınırlı kalmasıyla sonuçlanmıştır. Doğru şekilde tasarlanmaları halinde deprem dayanıklılığı kanıtlanan bu sistemler, deprem bölgelerindeki farklı türdeki yapılarda güvenle kullanılabilmektedir. Bu kullanım, prefabrike betonarme yapıların sağladığı avantaj ve üstünlüklerden yararlanmak açısından önemlidir. Bir yapının deprem etkilerine karşı güvenli davranışını sağlamak, mimari ve taşıyıcı sistem tasarımının birlikte ele alınmasını gerektirir. Birçok parametreye bağlı bu yaklaşımda prefabrike betonarme yapılar için en kritik nokta ek yerleri olmaktadır. Dolayısıyla yapısal bağlantılar, tasarımın önemli bir bileşeni haline gelmektedir. Altı bölüm halinde hazırlanan bu çalışmamın ilk bölümü literatür özetini, çalışmanın amacını ve hipotezini içeren giriş bölümüdür. İkinci bölümde endüstrileşmenin yapı sektöründeki yeri ve gelişimi tartışılmış, tam endüstrileşmiş yapım sistemleri olan prefabrike sistemler farklı parametreler altında sınıflandırılmıştır. Çalışma, üçüncü bölümde sınıflandırma yaklaşımlarından biri olan prefabrike betonarme yapım sistemi üzerinden devam ettirilerek tanımlanmış, avantaj, dezavantajlar, sürdürülebilirlik, yangın dayanımı ve üzerine etkiyen yükler açısından değerlendirilmiştir. Prefabrike betonarme yapılara etkileyen yüklerden biri olan deprem unsuru çerçevesinde ilerleyen çalışmanın dördüncü bölümünde, prefabrike betonarme yapıların deprem davranışı ve geçmiş depremlerde aldıkları hasarlar üzerinde durulmuştur. Yaşanan hasarların önlenmesi ve deprem bölgelerinde yapılacak yeni yapıların güvenli davranış göstermesinin hedeflendiği çalışmanın beşinci bölümde, prefabrike betonarme yapıların depreme dayanıklı tasarımı tartışılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle genel tasarım kriterlerinden bahsedilmiş, ardından yapıyı meydana getiren elemanlar ve bunların birleşimlerinden oluşan sistemlerin yapının deprem davranışına katkıda bulunacak şekilde, hangi yöntemlerle oluşturulabileceği tartışılmıştır. Bölüm sonunda, taşıyıcı elemanlar arasındaki bağlantı detayları incelenmiş, 2018 deprem yönetmeliği üzerinde durulmuştur. Çalışma, altıncı bölümde genel bir değerlendirme yapılarak sonlandırılmıştır.