Dünyada ve türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamalarının tarihi kent dokularına etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ÖZDİL
Danışman: Nur Urfalıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentler, zaman içerisinde savaş, göç, terkedilme gibi çeşitli sebeplerle zarar görmekte ve kentsel alanlarda bir takım problemler ortaya çıkmaktadır. Hızlı ve plansız kentleşme, aşırı nüfus artışı, fiziksel, işlevsel ve ekonomik eskime gibi problemler ile giderek bir çöküntü halini alan kentsel alanlarda, bu problemleri ortadan kaldırarak daha yaşanabilir mekanlar oluşturmak adına çeşitli projeler üretilmekte ve kentsel dönüşüm çalışmaları uygulanmaktadır. İnsanoğlunun yerleşik hayata geçmesiyle ortaya çıkan kentler, zaman içerisinde içinde bulunan özgün tarihi yapılar ile tarihsel bir kimlik kazanırlar ve tarihi kent olarak ifade edilirler. Kentlerin, çeşitli sebeplerle zaman içinde değişen, bozulan dokularının dönüşüme uğraması, kentin tarihi kimliğini de etkilemekte ve tarihi dokunun varlığını sürdürebilmesi için çeşitli önlemler alınması gerekmektedir. Korumaya, iyileştirmeye, yenilemeye veya canlandırmaya dayalı kentsel dönüşüm yöntemleri ile özgün tarihi dokuların ve yapıların korunması ve varlığını sürdürebilmesi amacıyla zaman zaman çeşitli yasal düzenlemeler yapılabilmektedir. Bu çalışma kapsamında öncelikle giriş bölümünde çalışma ile ilgili literatür özeti, amaç ve hipotez açıklanmış, ikinci bölümde kentsel dönüşüm kavramına ilişkin tanımlardan, uygulama yöntemlerinden ve Türkiye'deki yasal dayanaklarından bahsedilerek kentsel dönüşüme dair genel bir bakış sunulmuştur. Son bölümde ise tarihi kent merkezlerinde gerçekleştirilmiş olan ve birbirleriyle benzer yönleri bulunan dünyadan, Türkiye'den ve İstanbul'dan üç örnek ele alınmıştır. Dünya örnekleri olarak Berlin(Almanya), Paris(Fransa), Beyrut(Lübnan)'daki dönüşüm çalışmaları incelenmiş, Türkiye'den Ankara, Konya ve Diyarbakır çalışmaya dahil edilmiş, çok merkezli bir kent olan İstanbul'dan seçilen üç örnekle de bu bölüm tamamlanmıştır. Seçilen tarihi merkezlerdeki kentsel dönüşüm uygulamalarının genel özellikleri bir tablo şeklinde özetlenerek sonuca ulaşılmıştır. Çalışmaya konu edilen tarihi merkezlerdeki kentsel dönüşüm uygulamalarının mimari miras olarak korunması gereken tarihi dokulara etkilerinin incelenmesi bu kapsamda yapılacak olan çalışmalara ışık tutacaktır. Çalışmaya konu olan deneyimlerden yola çıkılarak elde edilecek bulguların, bundan sonra gerçekleştirilecek dönüşüm projelerine zemin oluşturması çalışmanın nihai hedefidir. Anahtar Kelimeler: Kentsel Dönüşüm, Tarihi Merkez, Tarihi Yapı, Koruma