Arayüz tasarımında inovatif yaklaşımlar: Bento Box ve animasyonlarının kullanıcı deneyimine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAŞAR GÜLEGÜL
Danışman: Bahadır Uçan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arayüz tasarımlarında, kullanıcı deneyimi ve görsel algının geçen zaman içerisinde gelişmesi ve değişmesi sebebiyle yeni stil ve yapıları bünyesinde barındıran yeni arayüz tasarım türleri ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada, yeni akımlardan biri olan ve kullanımı yaygınlaşmaya devam eden Bento Box arayüz tasarımının kullanılabilirlik düzeyinin ölçülmesine ve sıklıkla kullanılan klasik arayüz tasarımı yapısı ile karşılaştırmalı bir analiz çerçevesinde değerlendirmesine çalışılmıştır. Türkiye Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) literatüründe, Ocak 2026 itibarıyla gerçekleştirilen taramada, Bento Box arayüz tasarımını bütüncül olarak konu ve hedef edinen, kullanılabilirliğe olan etkisini araştıran yeterli çalışmaya ulaşılamamıştır. Tezin oluşum sürecinde; insan bilgisayar etkileşimi, kullanılabilirlik, kullanıcı odaklı tasarım, kullanıcı deneyimi tasarımı, kullanıcı arayüzü tasarımı, klasik arayüz tasarımı ve Bento Box arayüz tasarımını içeren detaylı bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, deneysel araştırma modeli seçilmiştir. Daha sonra, kavramsal çerçevede detaylandırılmış olunduğu üzere, Bento Box arayüz tasarımının kullanıcı deneyimine etkisini ölçmek ve klasik arayüz tasarımıyla karşılaştırmak amacıyla her iki arayüz tasarım türü için çevrimiçi alışveriş sistemi bazında, ayrı ayrı olmak üzere içeriği aynı olan prototipler geliştirilmiştir. Geliştirilen prototipler sırasıyla; kullanılabilirlik testi (gerilla), sistem kullanılabilirlik ölçeği, animasyon değerlendirme testi ve A/B testine tabi tutulmuştur. Her iki arayüz türü özelinde gerçekleştirilen test aşaması sonrası bulgular karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve araştırma sonuçlandırılmıştır. Sonuçlar kısmında elde edilen veriler ışığında, Bento Box arayüz tasarımında daha az problem (4 fark ile) tespit edildiği, bu arayüz tasarım türünde görevlerin (süre açısından fark ile) daha hızlı tamamlandığı, sistem kullanılabilirlik ölçeği sonuçlarına göre ise Bento Box arayüz tasarımının kullanılabilirlik bağlamında %10.6 olmak üzere daha iyi bir performans sergilediği, animasyon değerlendirme testi sonuçlarına göre kullanıcıların Bento Box arayüz tasarım türüne ait animasyonları (0.44 fark ile) daha çok tercih ettikleri ve gerçekleştirilen A/B testi ile katılımcılar (%68.75 oran ile) iki arayüz tasarımı arasından Bento Box arayüz tasarımını tercih ettikleri gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, Bento Box arayüz tasarımının mevcut yapısı gereği tasarımda esneklik opsiyonunu sunması ve dolayısıyla farklı kullanım senaryolarını içerisinde barındırması sebebiyle, çevrimiçi alışveriş sitelerinde ve diğer tür sistemler (blog siteleri, kurumsal siteler, tanıtım ve pazarlama amaçlı oluşturulmuş siteler) ile gerçekleştirilmiş daha çok çalışma ve bulguya ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir.