Konutta Esneklik Kavramının Çocuk ve Mekan İlişkisi Üzerinden İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÇAKMAKÇI YILDIZ
Danışman: Selin Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişmekte olan toplumların kültürü, o toplumun 'çocuğa' sunduğu imkanlar ve verdiği önem ile sergilenir. Bugün, toplumu oluşturan bireylerin değer yargılarına bakarken, bu kişilerin hafızalarındaki çocukluk anılarının ve bu anıların geçtiği mekanların referans alındığı bilinmektedir. Çünkü çocuk, dünyaya geldiği mekanda yaşadıkları ile kimlik kazanmaya başlayarak, belleğindeki bilgileri kuşaktan kuşağa aktararak toplum kültürünün devamlılığını sağlayacaktır. Ülkemizde yoğun kentleşme sonucu konutların, kullanıcı gereksinimlerine cevap veremediği ve bu sebeple ihtiyaçları değişen insanların evlerinden taşındıkları bilinmektedir. Değişen ihtiyaçlara adapte olamayan konut mekanlarından en çok etkilenen kullanıcı grubu ise çocuklardır. Bu konuda yapılan araştırmalarda, çocukların ihtiyaçlarına cevap verebilen, mekanda çocuk kullanıcının davranış ve kararlarının etkin rol aldığı, katılımcı, esnek mimari tasarımlar yer almaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, çocuğun konutla olan mekânsal ilişkisini "esneklik" kavramı çerçevesinde irdelemektir. Çocukların sağlıklı anılarla büyüyebilmeleri, kişisel gelişimlerini tamamlayabilmeleri ve doğal bir şekilde toplumun parçası haline gelebilmeleri için; fiziksel ve zihinsel gelişimlerine uygun mekanlar tasarlanmalıdır. Bu yüzden mekanın fiziksel ve işlevsel boyutlarının ötesinde, psikolojik, sosyolojik boyutlarının da ele alınmasının mimarlığa katkısı yadsınamaz. Bu sebeple tez çalışmasında öncelikle çocuk üzerine kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çerçevede çocuk ve çocukluk kavramları tanımlanıp, çocuğun gelişim aşamaları, çocuk hakları, çocuk sosyolojisi, çocuğun mekan algısı konularına değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise çocuğun ilk yaşam alanı olan konut ile ilişkisi sorgulanmıştır. Konutun çocuk gelişimi üzerindeki etkileri incelenerek, çocuk ve mimarlık kavramlarının kesişiminde çocuğun mekânsal ihtiyaçları araştırılmıştır. Dördüncü bölümde bu mekânsal ihtiyaçlardan biri olan esneklik kavramına odaklanılmıştır. Son bölümde konutta esneklik ve çocuk gelişimi ilişkisi konusunda alan çalışması yapılmıştır. Çocukların anket sorularına verdiği sözlü-yazılı cevaplar ve resim çizimleri ile evleri ile ilgili fikirleri ve talepleri değerlendirilmiştir. Uzman psikolog ve sanat eğitmenleri desteği de alınarak yapılan bu tez çalışmasının mimarlık disiplini ötesinde çocuk konusunda araştırmalar yapan psikolog, pedagog, eğitimciler ve ebeveynler için de fikir ve tartışma ortamı sunabilecek bir bilgi kaynağı olması hedeflenmiştir.