Çamaşır Makinesinden Tahliye Edilen Atık Suyun Tekrarlı Kullanımı İle Deterjan Dozajının Ve Suyun Optimizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİNE ÇELİK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Belma Özbek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Her geçen gün artan nüfus, birçok olumsuzluğu da beraberinde getirmektedir. Bu olumsuzluklardan biri su tüketiminin artması ve su kıtlığının yaşanma riskidir. Suların kirlenmesi kullanılabilecek su kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Suları kirleten maddelerden biri olan deterjanlar, içerdikleri çeşitli bileşenlerden dolayı çevreye göz ardı edilemeyecek ölçülerde zararlar vermektedir. Oluşan zararların azaltılması veya engellenmesi için deterjan ve su kullanımının optimize edilmesi gerekmektedir. Tez çalışmasında, çamaşır makinesinden tahliye edilen atık suyun tekrarlı kullanımı ile deterjan ve su tasarrufu sağlanması amaçlanmıştır. Seçilen sebum kiri, çay, spagetti sosu, domates ve salata lekeleri yıkama ortamına eklenmiş, 90 dakikalık 60 °C çamaşır makinesi yıkama programı kullanılarak yıkama deneyleri gerçekleştirilmiştir. Kullanılan çamaşır makinesi programına göre 16 litre olan ana yıkama giriş suyunun 12 litresi tahliye edilmektedir. 4 litresi 1. Durulama sonunda tahliye edilen atık su ile tamamlanan 16 litre atık su, bir sonraki yıkama deneyinin giriş suyu olmak üzere depolanmıştır. Belirlenen miktarda deterjan eklemesi yapılarak 16 litre atık suyun tekrarlı kullanımı sağlanmıştır. Toz ve sıvı deterjan ile yapılan yıkama deneylerinde 5 kg çamaşır yükü kullanılmıştır. Tekrarlı yıkamalar sonunda çamaşır makinesinden tahliye edilen atık sulardaki toz deterjan miktarı tespiti için iletkenlik analizi, sıvı deterjan miktarı tespiti için ise UV-Absorbans analizi yapılmıştır. Toz deterjan kullanımı ile 6 tekrarlı yıkama sonunda %65.60 toz deterjan tasarrufu ve %23.65 su tasarrufu olduğu; sıvı deterjan kullanımı ile 3 tekrarlı yıkama sonunda %58.57 sıvı deterjan tasarrufu ve %20.69 su tasarrufu olduğu tespit edilmiştir. Renkli çamaşırların tekrarlı yıkamalarda kullanılabilirliğinin incelenmesi için toz ve sıvı deterjan ile yapılan yıkama deneyleri sonunda çamaşır makinesinden tahliye edilen atık sularda renk ölçümleri yapılmıştır. Toz deterjan ile gerçekleştirilen yıkama deneylerinde daha fazla olmak üzere çamaşır makinesinden tahliye edilen atık suların renk maddeleri içerdiği belirlenmiştir. Her iki deterjan formu ile gerçekleştirilen yıkama deneyleri sonunda çamaşır makinesinden tahliye edilen atık suyun tekrarlı kullanımı ile beyaz çamaşırların boyandığı tespit edilmiş ve tekrarlı yıkamaların renkli çamaşırlar ile yapılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan literatür ve patent araştırmalarına göre; seçilen kir ve lekelerin temizlenmesi için tekrarlı yıkama deneyleri sonunda çamaşır makinesinden tahliye edilen atık suyun içerisindeki deterjan bileşenlerinin aktivitelerinin incelendiği bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle, toz ve sıvı deterjan bileşenlerinin aktivitelerinin belirlenmesi için tekrarlı yıkama deneyleri sonunda seçilen kir ve lekelerin yansıma değerleri incelenmiştir. Toz deterjan ile tekrarlı yıkama deneyleri sonunda ağartıcıların aktivitelerini kaybettikleri, sıvı deterjan ile tekrarlı yıkama deneyleri sonunda ise enzimlerin aktivitelerini kaybettikleri tespit edilmiştir. Yüzey aktif maddelerinin ise hem toz hem de sıvı deterjan ile tekrarlı yıkama deneyleri sonunda aktivitelerini korudukları belirlenmiştir. Yapılan literatür ve patent araştırmalarına göre; çamaşır makinesinden tahliye edilen atık suyun tekrarlı kullanımı ile seçilen kir ve lekelerin temizlenmesi için 90 dakikalık 60 oC çamaşır makinesi yıkama programı kullanılarak farklı deterjan dozajları ile yapılan tekrarlı yıkamaların performanslarının incelendiği herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle, seçilen kir ve lekeler, yıkama ortamına eklenerek tekrarlı yıkamalar ile toz ve sıvı deterjan dozaj miktarı belirleme çalışmaları gerçekleştirilmiş; tekrarlı yıkama deneylerinin yıkama performans indeksleri ve kir ve lekelerin yansıma değerleri incelenmiştir. Bu çalışmaya göre; optimum %25 toz deterjan dozajı ile 4 tekrarlı yıkama yapılarak %60 toz deterjan tasarrufu ve %22.07 su tasarrufu; optimum %20 sıvı deterjan dozajı ile 3 tekrarlı yıkama yapılarak %60 sıvı deterjan tasarrufu ve %20.67 su tasarrufu elde edilebileceği tespit edilmiştir. Tekrarlı yıkamalara ait yapılan doğrulama çalışmaları kapsamında, renkli çamaşırların tekrarlı yıkamalarda kullanılamaması nedeniyle; ilk yıkamanın beyaz çamaşırlar ile 2. yıkamanın renkli çamaşırlar ile yapıldığı normal ve tekrarlı koşullar için yıkama performanslarının karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir. Yapılan yıkama deneyleri sonunda optimum olduğu belirlenen %25 toz deterjan ve %20 sıvı deterjan dozajları ile tekrarlı yıkama uygulamalarının yapılabileceği doğrulanmıştır.