Provenans Kullanilarak Sosyal Medya Yazilimlarinda Bilgi Kirliliğinin Ve Telif Haklari İhlallerinin Tespiti İçin Yöntemler Geliştirilmesi


Öğrenci: Mohammed Jehad Baeth

Danışman: Mehmet Sıddık Aktaş

Sosyal Medya, iletişim kurmak ve sosyalleşmek için, geleneksel medyanın (gazeteler, televizyonlar vb.) sunamadığı büyük ölçekli ve kolay kullanımlı araçlardan oluşan bir platform sunmaktadır. Bu platform, Internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlayan Web 2.0.’ın teknolojik temellerine dayanmaktadır ve kullanıcı tarafından oluşturulan içeriklerin paylaşılmasına olanak veren bir grup yazılım olarak tanımlanmaktadır.

 

Sosyal Medya kullanıcıları bu platformları kullanırken iki önemli problem ile karşı karşıyadır. Birinci problem; kullandıkları sosyal medya yazılımı üzerinden bir veri (başka kullanıcı tarafından oluşturulan içerik) aldıkları zaman, bu verinin kalitesi hakkında tam olarak bilgi sahibi olamamaktadır. Dolayısıyla, kullanıcılar, veri hakkında yeterince bilgiye sahip olmadan ve veriye ne kadar önem verilmesi gerektiği konusunda emin olamadan, verinin yayılmasına olanak sağlayabilmektedir. Bunun sonucunda da bilgi kirliliği durumu ortaya çıkabilmektedir. İkinci problem; Sosyal Medya yazılımlarının gizlilik politikalarını zaman içinde değiştirebilmeleri ve kullanıcıların bu yazılımların gizlilik ayarlarını, talep ettikleri gizlilik derecesine göre, tam olarak düzenleyememeleri yüzünden kaynaklanmaktadır. Bu gizlilik politikaları kullanıcının paylaştığı verilerin kullanılması ve yayılması ile ilgili hakları belirlemektedir. Kullanıcının sadece arkadaşları arasında paylaştığı veriler, yeniden paylaşma yöntemiyle sosyal medya üzerinden yayılabilmektedir. Kullanıcılar, kendi verilerinin gerçekte kimler tarafından görüntülenebildiğini ve üzerinde kimlerin işlem yapılabildiğini takip edememektedir. Bunun sonucunda da telif hakları ihlalleri ortaya çıkabilmektedir.

 

Bu iki problemin çözülebilmesi için, kullanıcılar verinin hayat döngüsü bilgilerine ihtiyaç duymaktadır. Provenans, veri hakkında köken, doğruluk, gerçeklik, kalite, mülkiyet gibi hayat döngüsü bilgileri sağlayan bir üst-veri olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde, Sosyal Medya yazılımlarında, “bilgi kirliliği durumlarının” ve “kullanıcı verilerinin telif haklarının ihlal edilip edilmediğinin” tespitine yönelik yöntemlerin eksikliği görülmektedir.

 

 Bu projenin başlıca amacı, Sosyal Medya yazılımlarında yayınlanan verilere ait provenans bilgilerini toplayan, saklayan, sorgulayan; bu bilgilerinden, provenans çizge yapıları oluşturan; provenans çizgeleri üzerinde “bilgi kirliliği durumları tespiti” ve “kullanıcı verilerinin telif haklarının ihlal edilip edilmediğinin tespiti” amaçlı tasarlanacak algoritmaları içeren yöntemler geliştirmektedir. Bu temel amaç kapsamında algoritmalar geliştirilmiş ve testleri yapılmıştır. Sonuçlar, önerilen algoritmaların başarılı olduğunu ortaya koymuştur.