Kocaeli SEKA 2. ve 5. Kağıt Fabrikaları'nın Koruma Sorunları ve Yeniden Kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE KELEŞ TAYLAK
Danışman: Banu Çelebioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir dönemin mimari, teknolojik ve ekonomik özellikleri ile sosyo-kültürel yaşamının izlerini taşıyan eski endüstri yapıları 1950'li yıllardan sonra önem kazanmış ve endüstri mirası olarak koruma altına alınmıştır. Erken Cumhuriyet döneminde devlet tarafından kurulmuş olan SEKA (Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları) Cumhuriyet Dönemi endüstri mirasının en önemli örneklerinden biridir. 1930'lu yıllarda Kocaeli-İzmit bölgesinde kurulan ilk kağıt fabrikasından sonra 1960'lı yıllara kadar pek çok fabrika yapısı kurulmuş, 1960'lardan sonra SEKA İzmit dışında tesisler kurarak dev bir endüstri ağı haline gelmiştir. 1980' lerin ikinci yarısından sonra kamusal kağıt sektörüne olan yatırımın azalmasıyla önemini yitiren SEKA Tesisleri, 1990'ların sonunda özelleştirme kapsamına alınarak özelleştirilmiştir. SEKA Tesisleri kuruluşlarından kapanışlarına kadar olan dönemde ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda bulundukları bölgeler ile iletişim içinde olmuşlar, çevrelerini şekillendirerek günümüzdeki görünümünü almalarında etkili olmuşlardır. Bu tez çalışmasında 2005 yılında özelleştirilerek Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'ne devredilen ve endüstri mirası olarak koruma altında olan SEKA Kocaeli Tesisi bünyesindeki İkinci ve Beşinci Kağıt Fabrikaları konu olarak seçilmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında endüstri mirası ile ilgili literatür araştırması yapılmış, endüstri mirası ve arkeolojisi terimleri tanımlanmıştır. Dünyada ve Türkiye'de endüstri mirasının korunması ile ilgili yapılan çalışmalara değinilerek konu ile ilgili kurulan kurumlar hakkında bilgi verilmiştir. Yeniden işlevlendirilmiş olan endüstri yapılarından örnekler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, SEKA Komplekslerinin oluşum, gelişim ve özelleştirme süreçlerine değinilmiş, SEKA Kompleksleri'nin sosyal ve kültürel hayata etkilerinden bahsedilmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında, İkinci ve Beşinci Kağıt Fabrikaları'nın mevcut durumunun belgelenmesi için alanda yapılan belgeleme çalışmaları sonucunda 1/200 rölöve çizimleri üretilmiştir. Yapıların plan ve cephe özellikleri rölöveler ve fotoğraflı tespitler üzerinden, strüktür özellikleri alanda yapılan ölçü, fotoğraflama ve tespit çalışmaları sonucu üretilen modeller üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde, İkinci ve Beşinci Kağıt Fabrikaları'ndaki korunma sorunları alanda yapılan tespitler ve fotoğraf çalışmaları üzerinden değerlendirilmiştir. Yapının korunarak geleceğe aktarılabilmesi için yeniden işlevlendirilmesi önerilmiş, öneri proje çalışması yapılmıştır.