HAVALANDIRMALI GİYDİRME CEPHELERDE YANGIN YAYILIMININ MEVCUT OLAYLAR VE DENEYLER ÜZERİNDEN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meltem Çalışkan
Danışman: Ezgi Korkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yangın olayı, yaralanmalara, can kayıplarına ve büyük maddi kayıplara sebebiyet verebilen, yapıyı ve kullanıcıları kısa sürede etkisi altına alan bir afettir. Özellikle yüksek katlı ve giydirme cepheli yapılarda yangının cephe boyunca kısa sürede hızla yayılması yapı ve kullanıcılar açısından tehlike oluşturmaktadır. Son yıllarda, cephe yangınlarının çoğunun havalandırmalı giydirme cephelerde (rainscreen) meydana gelmesi ve tehlikeli sonuçlar doğurması binaların cephe tasarımında yangın güvenliği açısından eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan incelemelerde 2010 ve 2021 yılları arasında incelenen 41 adet cephe yangınından 21 tanesinin havalandırmalı giydirme cephelerde meydana geldiği ve tüm cephelerin % 51 gibi büyük bir oranı temsil ettiği tespit edilmiştir. Havalandırmalı cephelerde yangın yayılımını ortaya koymak amacı ile yapılan akademik – deneysel çalışmalar incelendiğinde ise yapılan çalışmaların gerçek zamanlı mevcut yangın olaylarında gözlemlenen çevresel koşulları barındırmadığı, deneyler ile elde edilen sonuçların literatürde farklı çalışmalarda bulunduğu, deneylerin yer aldığı her bir çalışmanın havalandırmalı giydirme cephenin belirli bir özelliğine odaklandığı, deney sonuçlarının gerçek zamanlı yangın olayları ile ne derece örtüştüğünün ortaya koyulmadığı görülmüştür. Bu nedenle kaplama ve yalıtım malzeme türleri, havalandırma boşluk genişliği, taşıyıcı sistem türü farklı tiplerde olabilen bu cephelerde doğru bir şekilde yangın güvenlikli tasarım yapabilmek için yangın yayılım dinamiğinin geniş kapsamda incelenerek anlaşılması ve konunun bütüncül olarak ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Çalışmada, havalandırmalı cephe türünde meydana gelmiş gerçek zamanlı yangın olaylarından elde edilen veriler ile akademik çalışmalar kapsamında yapılan yangın yayılım deneyleri incelenip değerlendirilmiştir. Çevresel etmenlerin birçoğunun bulunmadığı yalıtımlı laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerin sonuçları ile farklı çevresel etmenlere sahip gerçek zamanlı yangınların yayılım dinamikleri karşılaştırılmış ve deneyler ile gerçek zamanlı olayların ne derece örtüştüğü ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu veriler ile havalandırmalı cephe türü kullanımının yaygın olduğu ülkelerden; İngiltere, Amerika, Birleşik Arap Emirlikleri, İsveç, Avustralya'nın yangın yönetmelikleri ve Türkiye Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelikler incelenmiştir. Tüm bu çalışmalardan elde edilen bilgiler doğrultusunda havalandırmalı giydirme cephelerde yangın yayılım dinamiği ve değişkenleri ortaya koyularak, yangın güvenlikli havalandırmalı cephe tasarımı kapsamında alınacak önlemlerin neler olduğu ile ilgili öneriler sunulmuştur. Çalışmada, pasif yangın güvenlik önlemleri kapsamında havalandırmalı giydirme cephelerde 1990 ile 2021 yılları arasında meydana gelmiş olan yangın olayları incelenmiş, ancak meydana gelmiş gerçek zamanlı havalandırmalı cephe yangınları ile ilgili yapılan araştırmalarda ve yangın raporlarında yeterli bilgiye erişilememesi veya itfaiye raporlarına ulaşılamaması sonucunda tüm havalandırmalı giydirme cephe yangınları değerlendirme kapsamına alınamamıştır. Bu kapsamda, inceleme ve kıyaslamalar yeterli bilgiye ulaşılabilen gerçek zamanlı havalandırmalı giydirme cephe yangınları ile sınırlandırılmıştır. Tez kapsamında yapılan çalışmanın, cephe tasarımında bütüncül bir yaklaşımla doğru malzeme seçimi, doğru detaylandırma ve uygulama konusunda tasarımcılara ve uygulayıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.