Soğuk şekillendirmeye uygun yüksek mukavemetli çelik malzeme ile LPG tüpü imalatında tozaltı kaynak parametrelerinin dikiş kalitesine etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR NUHOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tolga Mert
Eş Danışman: Mustafa Tümer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:S460MC, minimum akma dayanımı 460 MPa olan yüksek mukavemetli düşük alaşımlı bir yapı çeliğidir. Bu çalışmada, LPG tüpünün ağırlığını azaltmak amacıyla, geleneksel LPG tüp çelikleri yerine hammadde olarak S460MC çeliği kullanılmıştır. TS EN 14140'a göre tasarlanan ve imal edilen iki parçalı LPG tüpünün silindirik gövde cidar kalınlığı 1,50 mm olarak belirlenmiştir. Tüplerin çevresel kaynağında tozaltı ark kaynağı yöntemi kullanılmıştır. Kaynak yönteminin tozaltı ark kaynağı olarak belirlenmesinde yüksek verimlilik, derin nüfuziyet ve mükemmel yüzey kalitesi gibi birçok faktör etkendir. Kaynak sarf malzemelerinin (tel, toz) ve kaynak parametrelerinin (amper, voltaj, kaynak ilerleme hızı) seçimi ve optimizasyonu bu çalışmanın öncelikli odak noktalarıdır. Parametre optimizasyonu için klasik deneysel tasarım yöntemi kullanılmıştır ve bu doğrultuda deney planı oluşturulmuştur. İlk olarak, kaynak parametrelerini doğrulamak amacıyla ilgili standartlara uygun olarak kaynak dikişlerine görsel ve radyografik (X-ışını) muayeneler yapılmıştır. Sarf malzeme ve kaynak parametresi seçimlerinin mekanik özelliklere ve mikroyapıya etkilerini incelemek ve standartların gereksinimlerini sağlamak amacıyla deney numuneleri hazırlanarak; çekme deneyi, eğme deneyi, makro inceleme, mikro sertlik ölçme deneyi ve OM ile mikro görüntüleme deneyleri yapılmıştır. İmalatı tamamlanan numunelere ise patlatma-hacimsel genleşme ve basınçla yorulma deneyleri uygulanmıştır. Tahribatsız ve tahribatlı deneyler neticesinde doğrulanan kaynak parametreleri ile sarf malzeme seçimlerinin kaynak dikişi kalitesine olan etkileri ortaya konulmuştur. Kaynak teli içeriğindeki Molibden elementi, kaynak dikişinin çekme dayanımını arttırmış ve kaynak metalindeki sertlik değerlerini yükseltmiştir. Mekanik değerlerdeki iyileşmeler, Mo elementinin mikroyapıdaki tane inceltici etkisine dayandırılarak desteklenmiştir.