SERUM GLUKAGON BENZERİ PEPTİD-1(GLP-1) DÜZEYİNE KISA ZİNCİRLİ YAĞ ASİTLERİNİN ETKİSİNİN İNCELENMESİ VE TİP 2 DİYABET HASTALIĞI İLE İLİŞKİLENDİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜREYYA DEDE

Danışman: Emine Karakuş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tip 2 diabetes mellitus (T2DM), genetik yatkınlığın yanı sıra sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve yetersiz fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı faktörlerinin etkisiyle gelişebilen kompleks bir metabolik hastalıktır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bağırsak mikrobiyotasının T2DM gelişiminde önemli bir rol oynayabileceğini ortaya koymuştur. Bağırsak mikrobiyotası tarafından diyet liflerinin fermantasyonu sonucu üretilen kısa zincirli yağ asitleri (KZYA), metabolik sağlık üzerinde önemli işlevlere sahiptir. Glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) aracılığıyla KZYA'lar, glukoz ve lipid metabolizmasının düzenlenmesi, tokluk hissinin sağlanması ve vücut ağırlığının kontrolü gibi süreçlerde rol oynar. Bu nedenle, T2DM'nin etkilerinin ve ilişkilerinin daha derinlemesine anlaşılabilmesi için KZYA'ların biyolojik ve kimyasal etkileşimlerinin araştırılması önem taşımaktadır. Bu amaçla bu tez çalışmasında T2DM'li, prediyabetli, obez ve sağlıklı olmak üzere dört ayrı grupta yer alan bireylerde sırasıyla KZYA ve GLP-1 konsantrasyonlarının belirlenmesi ve daha sonra KZYA'lar, GLP-1, bazı glukoz ve lipid metabolizması belirteçleri arasındaki ilişkilerin ortaya koyularak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya her grupta 15 kişi olmak üzere toplam 60 gönüllü dahil edilmiştir. Bağırsak KZYA konsantrasyonları, yüksek performanslı sıvı kromotogagrafisi (HPLC-UV) yöntemi ile GLP-1 konsantrasyonları ise enzim bağlı immünosorbent yöntemi (ELİSA) kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmalarımız sonucunda T2DM, prediyabet ve obezite durumlarında; - Bağırsak KZYA konsantrasyonları ve komposizyonunun değiştiği, - Bağırsak KZYA'ları ve GLP-1 arasında belirgin bir ilişkinin olmadığı, - KZYA'lar ile glukoz ve lipit parametreleri arasında ilişki olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, KZYA'ların konak metabolik homeostasisi üzerinde etkisi olabileceğini ortaya koymaktadır. T2DM, prediyabet ve obezitenin gelişimi, önlenmesi ve tedavisinde; - Bağırsak KZYA seviyelerinin düzenlenmesi veya kontrol altına alınmasının önemli ve gerekli olabileceği, - Önleyici tıbbi beslenme ve tedavi önerileri ile T2DM komplikasyonları ve riskinin düşürülmesinin mümkün olabileceği düşünülmektedir.