Three essays on regional development
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MEHMET ONUR PARTAL
Danışman: Feride Gönel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, üç makaleden oluşmaktadır: "Türkiye'de Kamu Hibe Mekanizmalarının Etkinliği: Girişimcilik ile Kurulan Bağlantı", "Etki Değerlendirmesi Açısından İmalat Sanayiinde Mali Destekler ve KOBİ Performansı", ve son olarak "Ekonomik Kalkınma Perspektifinden Startup Performansı: Fon (Yatırım) Safhasının Ardından Etki Değerlendirmesi". İlk makalede girişimcilik alanında kamunun verdiği desteklerin olası bölgesel etkileri analiz edilmektedir. Küçük işletmeler, Türkiye'nin ekonomik kalkınması ve büyümesinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma ile kamunun sağladığı hibe mekanizmalarının girişimcilik üzerinde var olan veya olmayan etkileri sorgulanmaktadır. Bölgesel kalkınmayı tetiklemek için girişimcilere kamu fonları aktarılmaktadır. Bu vesile ile yeni firma sayılarının, istihdamın ve ekonomik hareketliliğin artırılması hedeflenmektedir. Fakat günümüzde kamunun sağladığı hibeler verimlilik çerçevesinden bakıldığında sorgulanır hale gelmiştir. Bu makalede, sabit etkiler ve stepwise-backward selection ekonometrik modelleri aracılığıyla TÜBİTAK Teydeb, KOSGEB ve Kalkınma Ajanslarının girişimcilere yönelik hibe programlarının verimliliği incelenmektedir. Beklentilerin aksine, çıkan sonuçlar göstermektedir ki, dağıtılan hibelerin kurulan yeni firma sayısı ve yeni firma doğum oranına anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bu araştırma neticesinde, hibe mekanizmalarının türlerine ve miktarlarına göre yeni çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkmaktadır. İkinci makale, kamunun verdiği desteklerin KOBİ bazında incelenmesi ve bunun etki değerlendirme perspektifinden sonuçlarının araştırılmasına odaklanmaktadır. Son on yılda, her ne kadar kamu hibe mekanizmalarının sayısı artıyor ve kapsamı genişliyor olsa da bu desteklerin kontrol grup oluşturularak firmalar üzerindeki etki değerlendirmesinin yapılması ve etkisinin araştırılmasına yönelik çalışmalar kısıtlı sayıda kalmıştır. Bu çalışmada, kamudan destek almış deney grubu ile kontrol grubu etki değerlendirme yapılarak analiz edilmektedir. Farkların farkı yöntemi aracılığıyla imalat sanayiinde faaliyet gösteren KOBİ statüsündeki firmaların istihdam, ortalama işgücü maliyeti, kar, katma değer ve ihracat hacimleri karşılaştırılmaktadır. Sonuçlar göstermektedir ki destek alan firmaların performansı aslında ilk başta amaçlanan olumlu etkiye yol açmamaktadır. Üçüncü makale, startup'ların performansını analiz etmektedir. Startup'lar, doğası itibarıyla geleneksel KOBİ'lerden farklıdır. Startup'lar, büyüme potansiyeli olan, yenilikçi, yaratıcı ve teknoloji odaklı iş modeline sahip KOBİ'ler olarak nitelendirilebilir. Bu çalışmada, ikinci makalede olduğu gibi farkların farkı yöntemi kullanılmakta olup İstanbul'da mukim, bilişim sektöründe faaliyet gösteren ve yatırım almış startup'lar ile yatırım almamış startup'lar karşılaştırılmaktadır. Deney grubu ve kontrol grup arasındaki karşılaştırmalar istihdam, gelir ve kar değişkenleri üzerinden yapılmaktadır. Yatırımın yapıldığı yıldan itibaren yapılan gözlemlerde yatırım alan startup'lar, almayan startup'lardan olumlu anlamda ayrışmaktadır. Bu son makale ile kamunun girişimcilik ekosistemine olumlu katkı sunarak bölgesel kalkınmayı teşvik etmek amacıyla geleneksel KOBİ'lere hibe veren bir mekanizma olmak yerine startup'lara yatırım yapan bir yapıya dönüşmesinin faydalı olabileceği değerlendirilmektedir. Bu tez, yukarıdaki bahsedilen farklı yaklaşımların sonucunu gösteren bir çalışmadır. Firmalar, geri ödemesi olmayan hibe mekanizmalarını "aptal para" olarak görmektedir. Böylece, kamunun kullandığı bu tarz uygulamaların yenilikçiliğe ve büyümeye yeterli katkıyı sunmadığı değerlendirilmektedir. Birinci makalede, sektörden bağımsız olarak girişimcilik odaklı verilen desteklerin anlamsız sonuçlar doğurduğu görülürken ikinci makalede ise imalat sanayiinde verilen desteklerin olumsuz sonuçlarının olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçların ardından, üçüncü makalede kamunun farklı gruplar üzerinde farklı bir destek enstrümanı uygulaması önerilmektedir. Başka bir ifadeyle, kamunun startup ekosistemine yatırımcı olarak dahil olması ve startuplara "akıllı para" dağıtarak onların kurumsal kültürünü, teknolojik kapasitelerini ve yenilikçi iş fikri sayılarını artırmaları önerilmektedir.