Fen eğitiminde Web 2.0 araçları kullanılarak bilimin doğası ve bilim tarihi öğretimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN KÖŞGER
Danışman: Aslı Görgülü Arı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilimin doğası öğretimi öğrencilerde bilimin arka planında çalışan temel paradigmaları, bilimin temel prensiplerini, bilimsel yöntemin unsurlarını göstererek bilimin nasıl çalıştığını anlayabilmeye olanak sağlayabilmektedir. Böylelikle bilimin doğası öğretimi; bilim yapabilmek için bilimsel düşünmenin nasıl yapılabileceği, önermeleri nasıl geçerli argümanlara dönüştürülebileceğini en önemlisi bilim tarihi ile bilimin arka planında binlerce yıldan günümüze gelen bilim insanlarının hayatlarına ve yaptıkları bilimsel buluşlara dokunabilme fırsatı sağlayabilir. Bilimin doğası ve bilim tarihi öğretimi bilimin zaman içindeki değişimini ve gelişimini tarihsel süreçler izleyerek bilimden, felsefeden, tarihten, sosyolojiden ve psikolojiden faydalanarak öğretilmesidir. Bilim tarihi, bilim sosyolojisi, bilim felsefesi ve bilim psikolojisi gibi disiplinlerle ortak yanları nedeniyle, çok boyutlu öğrenme olanağı sunar. Bu disiplinler arasındaki etkileşim, bilimsel bilginin karmaşıklığını ve çeşitliliğini anlamamıza yardımcı olur, böylece öğrenciler eleştirel düşünme becerilerini geliştirir ve bilimsel süreçlerin toplumsal boyutlarını kavrarlar (McComas vd., 1998)). Bilimin doğası ve bilim tarihi öğretimi özellikle fen bilimlerinde bilim adamlarının yaşadıkları dönemlerin özelliklerini, bilimsel buluşların yapılmasındaki temel paradigmaların neler olduğunu, kanunların ve teorilerin hangi dönemlerde, nelerden ilham alınarak ortaya atıldığı konularına ışık tutar. Böylelikle öğrenciler öğrendikleri konuların arka planındaki olayları bildiklerinde hem konuya ilgileri artar hem de konuyu daha iyi anlamalarına büyük fayda sağlayabilir. Bunların olabilmesi için de öğretmen adaylarının bu dersleri iyi öğrenmeleri ve öğrencilerine de aynı şekilde kolay anlayabaliecekleri, akılda kalıcı bir şekilde aktarmaları gerekmektedir. Geleneksel düz anlatım yerine etkileşimli sunum, kelime bulutları, kavram haritaları, oyunlar ve videolar kullanılarak derslere ilgi çekme, ön bilgileri belirleme, içerik öğretimi ve değerlendirme gibi birçok amaç gerçekleştirilebilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı lisans 4. Sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarınının bilimin doğası ve öğretimi dersnin geleneksel eğitimin dışında Web 2.0 araçları kullanarak yenilikçi öğretme metodu ile öğretmektir. Böylelikle öğrencilerin bilimin doğası dersi başarıları tespit etmek ve Web 2.0 araçları ile işlenen bilimin doğası dersi hakkındaki düşünceleri için öğretmen adaylarının görüşlerini almak amamçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda yapılan çalışmada ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen seçilmiştir. Kontrol grubunda 40 ve deney grubunda 40 olmak üzere toplam 80 öğrenci ile çalışılmıştır. Çalışma grubunun berlirlenmesinde amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örneklemeden faydalanılmıştır. Deney grubunda bulunan öğrenciler bilimin doğası ve öğretimi dersini Web 2.0 araçları ile kontrol grubunda bulunanlar ise geleneksel düz anlatım metodu ile öğretim süreci boyunca yürütmüşlerdir. Veri toplama aracı olarak deney ve kontrol grubuna "Bilimin Doğası ve Tarihi Başarı Testi" öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. Deney grubuna sontest olarak Web 2.0 araçları ile işlenen bilimin doğası ve öğretimi dersi hakkında düşünceleri tespit etmek amacıyla yapılandırılmış görüşme uygulanmıştır. Aynı zamanda ders sırasında öğrendikleri içerikleri analiz edebilmek için felsefi kitaplar okutulmuş bu felsefi kitapların değerlendirmesini açık uçlu sorularla cevaplandırmaları istenmiştir. Elde edilen nicel veriler spss analiz programıyla betimsel istatistikler, t-testler ve ANOVA testlerinden; nitel veriler ise içerik analizinden fa faydalanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda deney ve kontrol grubu bilimin doğası başarısında anlamlı bir farkın olduğu gözlemlenmiştir. Yapılandırılmış görüşme sonucuna göre bilimin doğası dersinin Web 2.0 aracı kullanılark işlenmesi derse karşı ilgiyi arttırdığı bilime felsefeye olan olumsuz bakış açılarnın değiştirdiği derse karşı olumlu tutumlar geliştirdikleri ve derste eğlendikleri konusunda yorumlar yapmışlardır.