Geleneğin Aktarımı Bağlamında İstanbul Cemevlerindeki Eğitim Faaliyetleri Üzerine Bir İnceleme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALMİRA KOÇ

Danışman: Aynur Koçak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

1960'lı yıllarda kırsal bölgelerden kentlere doğru başlayan göç dalgası çeşitli etnik inanışta olan grupların kentlerde bir araya gelmesinin, bir arada yaşamayı deneyimlemesinin önünü açmış, toplumsal yapıda değişikliklere neden olmuştur. Yoğun olarak kırsal bölgelerde yaşayan, kendine has inanç, ritüel ve geleneklere sahip olan ve kapalı bir toplum yapısı sergileyen Alevi toplumu da bu göç yolculuğuna katılmış, kentlerde hatırı sayılır derecede Alevi nüfusu toplanmaya başlamıştır. Bu durum zaman içerisinde Alevilerin kamusal alanlarda temsil edilme, gelenek ve ritüellerini devam ettirme ihtiyacını doğurmuş, dernek ve vakıflar aracılığıyla kurumsallaşan Aleviler cemevlerini kurmuştur. Çalışmada literatür taraması ve İstanbul'da yer alan altı cemevinde gerçekleştirilen mülakatlardan elde edilen verilerden yola çıkılarak cemevlerindeki eğitim faaliyetleri incelenmiştir. Geleneğin aktarılmasında rol üstlenen semah, bağlama, zâkirlik gibi kurslar üzerinde durularak bu kursların geleneğin aktarılmasında üstlendikleri rol ve mevcut durumda Alevi geleneğinin aktarılmasında karşılaşılan problemler, saha çalışmasından elde edilen veriler ışığında değerlendirilmiştir. En büyük sorunun genç kuşakların cemevlerine olan ilgisizliği olduğu görülmüştür. Geleneğin aileden ziyade daha kurumsal ve profesyonel bir zeminde olan bu eğitimler üzerinden aktarılmaya çalışılması, varılan önemli sonuçlar arasındadır.