Tarihi yapılar için üç boyutlu belgeleme yöntemlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR KOÇAK
Danışman: Nedim Onur Aykut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültürel miras yapılarının belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması, tarihî ve mimarî bilginin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sürecin temelini oluşturan belgelemenin, yapıya ilişkin doğru, kapsamlı ve güvenilir veriler üretmesi gerekmektedir. Ancak geleneksel belgeleme yöntemleri; manuel ölçümlere dayanmaları, yüksek zaman ve iş gücü maliyetleri ile insan hatasına açıklıkları nedeniyle karmaşık mimari unsurları yeterli doğrulukla temsil etmekte çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Son yıllarda hızla gelişen üç boyutlu dijital belgeleme teknolojileri, kültürel miras alanındaki uygulamalarda önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Lazer tarama, fotogrametri ve mobil LiDAR destekli fotogrametrik yöntemler, yapıların geometrik, mekânsal, doku, yüzey vb. özelliklerini çok yönlü ve ayrıntılı biçimde kaydederek bu verilerin rölöve, restitüsyon ve restorasyon süreçlerinde temel başvuru kaynağı olarak kullanılmasını sağlamaktadır. Literatürde bu teknolojilere yönelik pek çok çalışma bulunmasına karşın, farklı veri toplama yöntemlerinin aynı yapı üzerinde sistematik ve karşılaştırmalı olarak değerlendirildiği araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, benzer kültürel miras yapılarında uygulanan farklı veri toplama teknikleri ile elde edilen üç boyutlu veri kümelerini karşılaştırarak her bir yöntemin boyutsal doğruluk, doku kalitesi, veri toplama ve işleme süreleri ile maliyet açısından güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, insansız hava aracı ile fotogrametri (DJI Mavic 3E), yersel fotogrametri (Sony A7R), yersel lazer tarama (Leica BLK360) ve mobil LiDAR destekli görüntüleme (iPhone 15 Pro) yöntemleri aynı yapı üzerinde uygulanmıştır. Farklı kaynaklardan elde edilen veri setlerinin bütüncül karşılaştırılması, teknolojilerin benzer koşullar altındaki performanslarının nesnel biçimde değerlendirilmesine olanak sağlamış ve alandaki önemli bir boşluğun giderilmesine katkı sunmuştur. Elde edilen bulguların, harita mühendisliği, mimarlık, arkeoloji, koruma ve dijital belgeleme gibi disiplinlerde çalışan uzmanlara yöntem seçimi konusunda bilimsel temelli öneriler sunması hedeflenmektedir.