KİMLİK VE GÜVENLİK EKSENLİ BAKIŞ AÇILARINDAN RUSYA'NIN UKRAYNA POLİTİKASI VE KIRIM'IN İLHAKI (2014)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimleri ve Uluslararası ilişkiler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL KETENCİ
Danışman: Çiğdem Nas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rusya'nın Ukrayna ile 2014 yılında yaşamış olduğu krizin bölgesel ve küresel önemli yankıları olmuştur. Rusya Kırım'ı önce işgal sonra ilhak ederek 2. Dünya Savaşı sonrasında ilk defa topraklarına yeni bir toprak katmış, siyasal ve askeri gerginlikler, Rusya-Batı arasında yükselen tansiyon bu sürecin bileşenleri arasında olmuştur. Rusya'nın Ukrayna ile olan derin tarihi köklere sahip ilişkileri, benzer dini-etnik yapılara sahip olması ve yüzyıllar boyunca Ukrayna coğrafyasının (doğu ve güney bölgeleri) Rusya'nın hakimiyeti altında olması gibi sebeplerle, bu kriz Rusya'nın kimliğiyle yakından ilişkili olarak değerlendirilebilir. Rusya'nın Slav-Ortodoks ve emperyal, büyük bir güç olma özellikleri, kimliğini şekillendiren önemli bileşenler olarak öne çıkmakta olup, çalışmada bahse konu özellikler hem tarihsel bir süreç içinde ele alınmış hem de bu kimlik özelliklerinin Rusya'nın Ukrayna ile olan ilişkileri ve Kırım'ın ilhakında oynadığı role yer verilmiştir. Kimliğin, aktörlerin çıkarlarına bağlı şekilde hayat bulduğunu ve devlet davranışlarının şekillenmesinde kritik bir önemde olduğunu savunan İnşacı paradigma, Rusya'nın Ukrayna politikalarını ve Kırım'ın ilhakını açıklayabilen birçok argümana sahiptir. Rusya'nın Ukrayna'yı, bir tampon bölge-ileri karakol olarak görmesi sebebiyle Ukrayna-Batı yakınlaşmasını ciddi bir tehdit olarak algılanması, Sivastopol'da bulunan Rus Karadeniz filosunun güvenliğinin sağlanması gibi hususlar, kendini büyük bir güç olarak gören ve bölgesinde hegemon bir aktör olma çabasındaki Rusya'yı endişelendirmektedir. Saldırgan Realizm'in büyük güçlerin yakın coğrafyalarındaki tehditlere karşı hassas olmaları ve güvenliklerini arttırma çabaları Rusya'nın Ukrayna politikaları ve Kırım'ın ilhakı vakasının analiz edilmesi için uygun argümanlar sunmaktadır. Bu sebeple, Rusya'nın Ukrayna politikası ve Kırım'ın ilhakı Rusya'nın hem kimliğiyle hem de güvenlik /güç dengesindeki değişim kaygılarıyla doğrudan ilintilidir ve "büyük güç" olma kimliği, Saldırgan Realizm için bir dayanak haline gelerek her iki paradigma için de önemli bir açıklama gücü sunmaktadır. Türkiye, bu krizde kilit önemde bir aktör olması sebebiyle çalışmaya dahil edilmiş, Türkiye'nin iki aktör arasında dengeleyici, ekonomik çıkarlarını önceleyen ve pragmatist bir politika izlediği ortaya konulmuştur.