Fit-out projelerinde döngüsel ekonomi yaklaşımları: kavramsal altyapı ve sektörel görüşlerin analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİHRİBAN KIRAÇ
Danışman: Serhat Başdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde artan hammadde ihtiyacı, kaynakların daha verimli ve sürdürülebilir biçimde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, birçok sektörde sürdürülebilir ve çevreye duyarlı yaklaşımların önemini artırmaktadır. Bu yaklaşımlar arasında kapsamı ve işleyişi bakımından öne çıkan döngüsel ekonomi (DE), atık yönetimi, çevresel etkilerin azaltılması ve malzeme döngüselliğinin sağlanması açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Hammadde tüketimi ve atık üretiminin en yoğun olduğu alanlardan biri olan inşaat sektörü de döngüsel ekonomi uygulamalarında kritik bir konuma sahiptir. İnşaat sektörünün alt alanlarından biri olan fit-out projeleri (tadilat, yenileme veya iç mimari uygulama projeleri) ise yoğun malzeme akışları, çok paydaşlı yapısı ve periyodik olarak yüksek miktarda atık üretmesi nedeniyle bu yaklaşımların incelenmesi için uygun bir çalışma alanı olarak değerlendirilmektedir. Fit-out projelerinde yer alan ince işler, birim maliyet açısından kaba inşa işlerinden belirgin biçimde daha yüksek olup, proje bütçesinde en yüksek paya sahip kalemleri oluşturmaktadır. Bu nedenle, döngüsel ekonomi yaklaşımlarının getirdiği malzeme verimliliği ve yeniden kullanım potansiyeli, fit-out projelerinde sürdürülebilirliğe geçişin en kritik araçlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada fit-out projelerinde döngüsel ekonomi yaklaşımlarının etkileri iki aşamalı bir araştırma tasarımıyla ele alınmıştır. İlk aşamada (Faz-1) literatür kapsamında kavramsal çerçeve oluşturularak temel kavramlar ve bunlar arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. İkinci aşamada (Faz-2) ise Türkiye'deki fit-out sektöründe kavramsal çerçevenin nasıl yansıdığı saha çalışmalarıyla incelenmiştir. Bu kapsamda önce fit-out projelerinde uzmanlaşmış profesyonellerle mülakatlar yapılmış, ardından daha geniş bir veri setine ulaşmak amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Araştırma bulguları, döngüsel ekonomi ilkelerinin fit-out projelerine farklı düzeylerde uyarlanabildiğini göstermektedir. Uluslararası literatürde tasarım, malzeme döngüsü, yeniden kullanım ve geri dönüşüm ön plana çıkarken; Türkiye bağlamında uygulamalar daha çok sürdürülebilirlik başlığı altında, parçalı ve sınırlı ölçekte ele alınmıştır. Ayrıca farkındalık eksikliği, mevzuat ve teşvik yetersizliği ile maliyet odaklı yaklaşımlar, uygulamanın önündeki en önemli engeller olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte saha verileri, döngüsel ekonomiye yönelik ilginin giderek arttığını ve gelecekte bu yaklaşımın sektörde bir gereklilik haline geleceğini ortaya koymaktadır.