İlkokul çağı çocuklarının prososyallik ve saldırganlık davranışlarının sosyal-duygusal-ahlaki gelişimleri ile empatik eğilimleri açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA OKUR
Danışman: Ceymi DOENYAS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İlkokul çağı, çocukların akademik bilgi edinmesinin yanı sıra sosyal, duygusal ve ahlaki yönden de geliştiği bir dönemdir. Bu dönemde şekillenen sosyal-duygusal-ahlaki gelişimin ve empatik eğilimin, prososyal ve saldırgan davranışlar ile nasıl bir ilişkide olduğu merak konusudur. Bu ilişkilerin anlaşılmasının, çocukların bireysel gelişimine ve toplumda sağlıklı sosyal ilişkiler kurmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırma, ilkokul çağı çocuklarının prososyallik ve saldırgan davranışlarının sosyal-duygusal-ahlaki gelişimleri ve empatik eğilimleri ile olan ilişkisini araştırmakta ve ilkokul çağı çocuklarının sosyal-duygusal-ahlaki gelişimleri ile empatik eğilim düzeylerinin cinsiyet, yaş ve kardeş sayısı düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektedir. Araştırmanın örneklemini, devlet okulunda öğrenim gören 8-11 yaş aralığında 285'i kız 265'i erkek olmak üzere toplam 550 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde "Kişisel Bilgi Formu", "Sosyal-Duygusal ve Ahlaki Gelişim Ölçeği", "Çocuk Prososyallik Ölçeği", "Empatik Eğilim Ölçeği" ve "Saldırganlık Ölçeği-Anne Baba Formu" kullanılmıştır. Araştırmada kız öğrencilerin sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeyleri ile empatik eğilim düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. İlkokul çağı çocuklarının yaş düzeyi arttıkça sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeylerinin azaldığı bulunurken, bu örneklemde empatik eğilim düzeylerinde yaşa bağlı anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Araştırmada kardeş sayısı arttıkça sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeyleri ile empatik eğilim düzeylerinin arttığı bulunmuştur. Çocukların sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeyleri ve empatik eğilim düzeyleri arttıkça prososyal davranışlarının arttığı ve saldırganlık davranışlarının azaldığı bulunmuştur. Prososyallik ve saldırganlık düzeyinin yordayıcılarını belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi sonucunda, sosyal-duygusal-ahlaki gelişim ve empatik eğilim değişkenlerinin prososyallik ve saldırganlık düzeyini yordamaya devam ettiği bulunmuştur. Sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeyi ve empatik eğilim birlikte prososyallik düzeyinin %22'sini açıklamaktadır. Sosyal-duygusal-ahlaki gelişim düzeyi ve empatik eğilim birlikte saldırganlık düzeyinin %17'sini açıklamaktadır. Buna göre, çocukların sosyal-duygusal-ahlaki gelişim ve empatik eğilim düzeylerindeki artış prososyal davranışlarındaki artışla ilişkiliyken, sosyal-duygusal-ahlaki gelişim ve empatik eğilim düzeylerindeki artış, saldırganlık düzeyindeki azalmayla ilişkilidir. Bu sonuçlar, ilkokul çağındaki çocukların sosyal ortamlarda işlevselliğini ve uyum becerilerini desteklemek amacıyla ailelere, eğitimcilere, okul idarecilerine ve psikolojik danışmanlara yol gösterici olabilir.