ESKİ TÜRKÇE BAĞLAMINDA SARI UYGURCA VE YENİ UYGURCANIN GRAMER VE SÖZ VARLIĞI KARŞILAŞTIRMASI


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Dilek BARTU

Danışman: Fikret Yıldırım

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türk dili tarih boyunca çeşitli coğrafyalara dağılmış, farklı sosyo kültürel çevrelerle etkileşim kurmuştur. Türk dilinin yaygın olarak konuşulduğu ülkelerden biri de Çin'dir. Çin'de konuşulan Türk dilleri şunlardır: Yeni Uygurca, Kazakça, Kırgızca, Salarca, Özbekçe, Sarı Uygurca, Tatarca, Tuvaca ve Fuyu Kırgızcası. Bu dillerden bazıları Çin dışında da konuşulmaktadır. Bu çalışma, Çin'de konuşulan Türk dilleri arasında bulunan Sarı Uygurca ve Yeni Uygurcayı ele almaktadır. Sarı Uygurlar ve Yeni Uygurca konuşan günümüz Uygurları farklı coğrafyalarla etkileşim kurmuşlar, farklı alfabeler kullanmış farklı dinleri benimsemişlerdir. Yeni Uygurcanın aksine Sarı Uygurcanın bugün yazı dili bulunmamaktadır. Ama hem Sarı Uygurcada hem de Yeni Uygurcada Eski Türkçenin izlerine rastlamak mümkündür. Bu çalışmada çeşitli kaynaklardan elde edilen veriler sonucunda tespit edilen Sarı Uygurcadaki bazı sözcüklerin Yeni Uygurca ile Eski Türkçe karşılıkları verilmeye çalışılmıştır. Araştırılan konuların Yeni Uygurca ve Eski Türkçede karşılıkları varsa belirtilmiştir. Farklılıklar ise tespit edildiği miktarda ortaya konulmuştur. Çalışmamız kıyaslanan unsurlardan yola çıkarak Eski Türkçeden bugüne kadar olan süreçte Eski Türkçe bağlamında benzer ve farklı unsurları, sözcük bilgisini tespit ederek bir kıyaslama yapma amacı taşımaktadır. Çalışmanın amacına ulaşabilmek için çeşitli kaynaklara, akademik dergilere ve tezlere başvurulmuştur. Bu çalışmada, elde edilen verilerin karşılaştırılması sonucunda Eski Türkçe, Sarı Uygurca ve Yeni Uygurca arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak ve ortak unsurları belirlemek amaçlanmıştır.