Uluslararası nükleer silahların yayılmasını önleme rejimi: 21. yüzyılın başında riskler ve zorluklar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimleri ve Uluslararası ilişkiler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAHRAMAN SÜVARİ
Danışman: Çiğdem Nas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nükleer silahların yayılması, uluslararası barış ve güvenliğe yönelik en ciddi küresel tehditlerden biri olarak kabul edilmektedir. Küresel sorunlar küresel çözümlere ihtiyaç duyduğundan, bu tehditle başa çıkmak için uluslararası nükleer silahların yayılmasını önleme rejimi oluşturulmuştur. Öncelikle nükleer silahların uluslararası sistem içerisinde yayılmasını engellemek ve daha sonra nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya düzeni oluşturmak amacıyla kurulan bu rejim günümüzde dünyanın en kapsamlı güvenlik rejimlerinden biridir. Nükleer silahların yayılmasını engellemek için yapılan uluslararası çabaların, rejimin köşe taşı olan Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'nın 1970 yılında yürürlüğe girmesiyle uluslararası bir rejime evrildiği düşünülürse nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin yarım asırdan fazladır etkinliğini sürdürdüğü söylenebilir. Bu tez çalışmasının temel amacı, nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin bu sürekliliğini, karşılaştığı sorunlara verdiği tepkiler üzerinden incelemektir. Bu bağlamda çalışmada "Nükleer silahların yayılmasını önleme rejimi, karşılaştığı risk ve tehditlere rağmen devamlılığını nasıl sürdürmektedir?" sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesinin oluşturulması için uluslararası rejim teorilerinin temel varsayımlarından yararlanılmıştır. Uluslararası rejim teorileri, devletlerin ortak bir beklenti temelinde oluşturdukları kurumsal düzenlemelerden olan uluslararası rejimlerin ortaya çıkışlarını, gelişimlerini ve sürdürülmelerini incelemektedir. Nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin devam etmesi, içsel ve dışsal birtakım zorlukları ve çeşitli riskleri içeren örnek olaylar üzerinden analiz edildiğinden araştırmanın yöntemi olarak vaka analizi yöntemi seçilmiştir. Çalışma, mevcut şartlar çerçevesinde nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin karşılaştığı sorunlar ile mücadele edebilen dayanıklı bir rejim olduğunu göstermiştir. Ayrıca, çalışmada, rejimin bu dayanıklılığında; rejime taraf olan nükleer güçlerin yaklaşımları, oluşturulan uyum mekanizmalarının işletilmesi, kurumsallaşma ve rejimde benimsenen normatif anlayış gibi koruyucu faktörlerin büyük rol oynadığı sonucuna varılmıştır.