İstanbulkart verilerinin analizi: Marmaray örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HİKMET ALTINTAŞ

Danışman: İsmail Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Marmaray İstanbul kentiçi ulaştırma sisteminin ana bileşenlerindendir. 2019 yılında ikinci etabının da tamamlanması ile açılan, batıda Halkalı ve doğuda Gebze istasyonlarını birleştiren 76,6 km uzunluğundaki hatta 43 istasyon bulunmaktadır. Kendileri için ayrılmış çift hat üzerinde işletilen 5 ve 10 vagonlu tren dizileri, Avrupa ve Asya yakalarındaki eski banliyö koridorlarını takip ederek Marmara denizinin tabanındaki batırma tüplerden geçerler. TCDD Taşımacılık A.Ş. tarafından işletilen Marmaray ile seyahat eden yolcular istasyona giriş yapmak için kişiye özel İstanbulkart'ını turnikede okutmak zorundadırlar. Marmaray koridorunda iki seyahat yönüne ait turnikeler ve platformlar ortak olduğundan, kart kayıtlarında yön bilgisi bulunmamaktadır. Bu çalışmada 2020 yılı Ocak ayı İstanbulKart kayıtları kullanılmıştır. Veri setinde her kart okuması için anonim kart ID (kart No), tarih, saat, istasyon, ödeme türü vb. bilgiler bulunur. Seyahat sonunda isteyen yolcular geri ödeme cihazlarına kartlarını okutabilmektedirler. Geri ödeme bilgileri de veri kayıtları arasında bulunmaktadır. Çalışmamızda 2020 yılı Ocak ayından seçtiğimiz bir haftanın akıllı kart verilerini kullanarak yolculukların sayısal, zamansal ve mekânsal özellikleri incelenmiştir. Geliştirilen algoritma ile sabah ve akşam zirve saatlerdeki yolculukların başlangıç ve son istasyonları tespit edilebilmiş, böylece kayıtlarda bulunmayan yön bilgisi elde edilmiştir. Algoritma için yapılan kabullerin uygulanan hipotez testleri ile geçerli olduğu gösterilmiştir. Bu bilgiden yararlanılarak yolculukların hat genelindeki dağılımı ve seyahat uzunlukları tespit edilebilmiştir. Veri setlerinin içinde gömülü olan bu bilgilerin elde edilmesiyle hattın işletim planlaması için verimlilik analizleri yapılabilecektir. Örneğin, hattın en yüklü (darboğaz) kesimleri ve bu kesimlerdeki yolcu yükü saptanabilmektedir. Hattın deniz geçişini oluşturan ve kentin merkezinde bulunan Kazlıçeşme ve Ayrılık Çeşmesi istasyonları arasındaki kesimin en yüklü kesim olduğu belirlenmiştir. Hattın genelindeki yolculukların görece kısa yolculuklar olduğu da tespitler arasındadır. Bu bulgu, Marmaray hattının aktarmalı seyahatler için uygun olduğunu göstermektedir. Aktarmalarda yoğun olarak kullanılan istasyonlar da belirlenmiştir. Zirve saatler için yapılan çalışmaların benzerleri zirve dışı saatler ve hafta sonu günler için de yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İstanbulkart, Marmaray, Akıllı kart veri analizi