2014 - 2021 Yıllarındaki ALES Matematik Sorularının Matematik Taksonomisi ve Öğrenme Alanlarına Göre İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Saadet GÜLER
Danışman: Bahar Uyar Düldül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz toplumlarının eğitime verdiği önem ve bu alanda sağladığı fırsatlar doğrultusunda, lisansüstü eğitime olan talebin giderek arttığı gözlemlenmektedir. Bu artış, lisansüstü eğitimin temel unsurlarından biri olan Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES)'nın daha kapsamlı biçimde incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı 2014-2021 yılları arasında uygulanan ALES matematik sorularını öğrenme alanları ve MATH (Mathematical Assesment Task Hierarchy) taksonomisi grup ve kategorilerine göre incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi modeli benimsenmiş; veri kaynağı olarak 2014-2021 yılları arasında uygulanan ALES matematik soruları kullanılmıştır. Toplam 1160 soru, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş; sorular öğrenme alanları ve MATH taksonomisi bağlamında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulguları, ALES matematik sorularının en çok "Sayılar ve İşlemler" ile "Geometri ve Ölçme" öğrenme alanlarında yoğunlaştığını göstermektedir. Bu alanları sırasıyla "Cebir" ve "Veri İşleme" izlemektedir. Öte yandan, "Olasılık" konusuna testlerde oldukça sınırlı düzeyde yer verildiği xv belirlenmiştir. MATH taksonomisine göre yapılan sınıflandırmada, soruların büyük çoğunluğunun B grubunda yer aldığı, bunu C grubunun izlediği ve en az sayıda sorunun A grubunda bulunduğu saptanmıştır. Kategori düzeyinde ise en çok B2 kategorisi Yeni Durumlara Uyarlama ve C1 kategorisi Doğrulama ve Yorumlama'ya ait soruların sorulduğu görülmüştür. Bu kategorileri B1 – Bilgi Transferi, C2 – Tahminler ve Karşılaştırma ile A3 – Rutin İşlemler izlemiştir. C3 – Değerlendirme kategorisinden az sayıda soru yer alırken, A1 – Bilgi ve Bilgi Sistemi ile A2 – Anlama kategorilerinde herhangi bir soruya rastlanmamıştır. Bu bulgular, ALES matematik testlerinin öğrenme alanları ve MATH taksonomisi açısından kapsamını ortaya koyması bakımından önemli veriler sunmaktadır. Sonuç olarak, ALES'te yer alan matematik sorularının belirli öğrenme alanları ve bilişsel düzeylerde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu durum, sınavın ölçme kapsamı ve derinliği hakkında önemli ipuçları vermektedir. Bu doğrultuda, sınav sorularının tüm öğrenme alanlarını ve bilişsel kategorileri daha dengeli şekilde kapsayacak biçimde çeşitlendirilmesi; adayların farklı düzeydeki düşünme becerilerinin ölçülmesine ve sınavın geçerliliğinin artırılmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, ileride yapılacak çalışmaların farklı yıllar, test türleri veya uluslararası ölçme araçlarıyla karşılaştırmalı biçimde yürütülmesi, ALES'in ölçme yeterliliğine ilişkin daha kapsamlı sonuçlar elde edilmesine olanak tanıyacaktır.