İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ NADİR ESERLER KÜTÜPHANESİ TÜRKÇE YAZMALAR 10884 MECMUA-İ EŞ'ÂR (İNCELEME-METİN)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EYLÜL AKDEMİR

Danışman: İbrahim Sona

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma, ne zaman ve kim tarafından tertip edildiği bilinmeyen Mecmua-i Eş'âr adlı eseri ve incelemesini içermektedir. Mecmuanın 1a varağına göre eser İbnülemin Mahmud Kemal İnal'ın mülkiyetindedir. 12.-19. yüzyıllar arasında yaşamış olan şairleri içeren bu mecmuada ağırlıklı olarak 16. yüzyıldan şairler bulunmaktadır. Şairler arasında Bâkî (ö. 1600), Hayâlî Bey (ö. 1557), Hayretî (ö. 1534-35), Derzîzâde Ulvî (ö. 1585) ve Emrî'nin (ö. 1575) gazelleri mecmuada çokça geçmektedir. Birer şiiri olan elli sekiz şair mevcuttur. Bunun yanı sıra az bilinen şairler de mecmuada yer almaktadır. Gazellerin yoğunlukta olduğu mecmuada on dört farklı nazım şekli bulunmaktadır. Bu şiirlerde en fazla remel bahri kullanılmıştır. Türkçe şiirlerin yanı sıra sayısı az da olsa Farsça şiirler vardır. Mensur metinlerin yer aldığı birkaç varak, mühürler, ayetler, hesaplamalar, nazireler, makamlar, güfteler mecmuanın birer parçasıdır. Çalışma dâhilinde metin, transkripsiyon alfabesiyle Latin harflerine aktarılmıştır. Ayrıca mecmuanın Türk edebiyatındaki yerine ve önemine, mecmua hakkındaki tasnif denemelerine yer verilmiştir. İncelenen mecmuanın tavsifi yapılmış, muhtevası hakkında bilgi verilmiş, çeşitli tablolarla içindeki bilgiler ortaya konulmuştur.