Ortaöğretim Öğrencilerinin Hayatlarındaki Diller ile Okuma Başarıları Arasındaki İlişki: PISA Temelli Bir YEM Araştırması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitim Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nur İpek Toprak Ay
Danışman: Talha Göktentürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okuma becerisi öğrencilerin hayat boyu ihtiyaç duyacağı beceriler arasındadır. Öğrencilerin okuma becerilerinin gelişmesinde etkili olan geniş bir ekolojik arka planın göz önünde bulundurulması, öğrenme-öğretme süreçlerinde ve okul dışında okumanın gelişmesine katkı sunabilmektedir. Ekolojik arka plan içerisindeki dil örüntülerinin çalışılması dünyanın en fazla göçmen barındıran ülkelerinden olan Türkiye için bir probleme dönüşmüştür. Bu doğrultuda yapılan araştırmanın amacı, öğrencilerin hayatlarındaki dil örüntülerinin (ikinci dil, yabancı dil, miras dili ve ana dil) Türkçe okuma başarısına etkisini incelemektir. Araştırmanın metodu açıklama amaçlı korelasyonel araştırma olarak tasarlanmış olup yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yürütülerek dillerin okuma performansına yönelik etkisi Zumbo'nun ekolojik tabakaları ışığında incelenmiştir. Araştırmanın evrenini 2018 PISA verilerinden hareketle ortaöğretimdeki 15 yaş grubu 6890 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın sonucunda Türkiye'de ortaöğretimdeki 15 yaş grubunda eğitimöğretim gören öğrencilerin okuma başarısının şahsi olarak bildikleri dillerden Türkiye'nin müfredatında öğretilen dillere kadar geniş bir diller evreninden etkilendiği söylenebilir. Sonuçlar ışığında öğrencilerin bildikleri ve okulda öğrendikleri dil sayısındaki artışın (4 dile kadar) Türkçe okuma başarılarını pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Bunun yanı sıra öğrencilerin okulda konuştukları dil sayısının artması, öğrencilerin aileleriyle ve okul dışı arkadaş çevreleriyle konuştukları dil sayısının artması Türkçe okuma başarısını negatif yönde etkilemektedir. Bu durum Türkçe ve müfredat doğrultusunda öğretilen yabancı dillerin katkısını ortaya koyarken ikinci dil olarak Türkçe öğrenme ile oluşabilecek miras dili ile ikinci dil arasındaki negatif ilişkiye de vurgu yapmaktadır. Eğitimciler, araştırmacılar ve politika yapıcıların dil öğrenme süreçlerinde ve okuma başarısının değerlendirilmesinde yaygın bir ekolojik arka planı ve bu çalışma özelinde dil yapılarını göz önünde bulundurması daha etkili bir eğitim süreci için katkı sunacaktır. Anahtar Kelimeler: okuma başarısı, ikinci dil, miras dili, yabancı dil, PISA.