MEKANSAL DEĞİŞİMİN İŞİTSEL PEYZAJA ETKİSİ: İSTANBUL KARA SURLARI ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP SENA ÖZTÜRK
Danışman: Esin Özlem Aktuğlu Aktan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Duyular aracılığı ile kentle kurulan ilişki birçok disiplinden beslenerek gelişmiştir. İşitme duyusunun kişilerin kenti algılama ve deneyimlemesinde önemli bir rolü vardır. Kent ve ses çalışmalarının büyük bir çoğunluğu rahatsız edici sesler ve bu seslerin kişiler üzerindeki etkisi üzerinedir. 1960'tan bu yana işitsel peyzaj kavramı ile kentlerde bulunan seslere yönelik algı ve davranış ekseninde yeni konular çalışılmaktadır. Tezin amacı doğrultusunda işitsel peyzaj ve işitsel algı kavramları detaylı bir şekilde incelenmiş, kent ve işitsel peyzaj ilişkisi derinlemesine irdelenerek bugüne kadar bu kapsamda gerçekleştirilmiş çalışmalar tespit edilmiştir. Tez kapsamında İstanbul Kara Surları ve çevresi örnek çalışma alanı olarak seçilen bölgedeki günümüz işitsel algı potansiyeli çalışılmıştır. Bölgede tespit edilen mekânsal değişimin, yetişkin kullanıcı grubunda işitsel peyzaj konforuna etkisi araştırılmıştır. Çalışma sonucunda bireylerin kentsel tarihi çevrede, işitsel algı ve deneyimlerine yönelik katkı sunması amaçlanmaktadır. xvi İstanbul'un tarihi çeperini oluşturan İstanbul Kara Surları ve çevresi geçmişten bugüne kentin tarihi, mekânsal, duyusal ve kültürel belleğinde önemli bir rol oynamıştır. Son yıllarda Tarihi Yarımada içinde ve İstanbul Kara Surlarının çevresinde geliştirilen karayolu ve inşaat faaliyetleri sonucu açık yeşil alanların işlevleri işitsel peyzajı olumsuz yönde etkileyecek şekilde dönüşmüştür. Özellikle Yedikule ve Topkapı arasında kalan bölgede yetişkin grubun kullanımını yoğunlaştırmıştır ve demografik yapısını dönüştürmüştür. İşitsel peyzajda konfor ve algı kavramları tanımlanırken ISO/TS 12913-2 standardında sınıflandırma tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın metodolojisi geliştirilirken yerinde ses kayıtları, anket çalışması ve analiz yöntemleri kullanılmıştır. Tezde Yedikule ve Topkapı arasındaki sekiz adet bostan ve park alanları çalışılmıştır. Çalışma sonucunda alandaki sesler, mekânı tanımlayan sesler ve işitsel mekân algısına dair çıktılar elde edilmiştir. Temelde belirlenmiş 8 adet bostan ve parkın işlevlerinde ve algılarında anlamlı benzerlikler elde edilmiştir. Bireylerin yoğun bir şekilde bu bölgede yer alan trafik sesinden rahatsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duyumsanan seslerinse kişilerde genel olarak bütün bölgelerde alışılmış, düzensiz sıkıcı ve tercih etmem olarak ifade edildiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda kişilerin kentsel mekânlarda çoğunlukla yüksek ses basınç düzeyinden ve trafik seslerinden rahatsızlık duyduğu; doğayı ve insan seslerini çağrıştıran seslerden memnun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.